Günümüzde karaciğer yağlanması, sıkça karşılaşılan bir sağlık sorunu olarak öne çıkmaktadır. Bu durum, karaciğer hücrelerinde yağ birikimi ile başlar ve ilerlemesi halinde karaciğerde ciddi hasarların meydana gelmesine yol açabilir. İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk, karaciğer yağlanmasının nedenleri ve tedavi yöntemleri hakkında bilgilendirici açıklamalarda bulundu.
İşte nedenleri
– Alkol
– Obezite
– Şeker hastalığı
– Kolesterol ve trigliserid yüksekliği
– Metabolik sendrom
– Uzun süren açlık
– İlaçlar ve uyuşturucular (östrojen, kortizol, aspirin, tetrasiklin, amiodaron, kokain)
– Enfeksiyonlar (hepatit C, HIV enfeksiyonu, divertikülit)
– Bağırsaklarda aşırı kötü bakteri gelişimi
– Çeşitli toksinler (fosfor zehirlenmesi, petrokimyasallar, organik çözücüler, mantar zehiri)
Risk tartıda saklı
Obezite hastalarının yaklaşık %90’ında karaciğer yağlanması görüldüğü belirtilmektedir. Ayrıca diyabet ve yüksek kolesterol hastalarında da karaciğer yağlanması riski artış göstermektedir. Bu durumu yaşayan bireylerin çoğunda insülin direnci bulunduğu gözlemlenmektedir. İnsülin direnci, karaciğer hücrelerine glikozun girmesini zorlaştırarak yağlanmaya neden olur.
Yanlış beslenmenin acısı sonradan çıkar
Karaciğer yağlanmasının başlıca nedeni beslenme alışkanlıklarındaki yanlışlıklardır. Fruktoz bakımından zengin mısır şurubu ile üretilen gıda ve içecekler, işlenmiş ve trans yağ içeren diyetler ile aşırı kalori alımı, önce göbek bölgesinde, ardından karaciğerde yağlanmayı tetikler. Karaciğer, hepatosit adı verilen milyonlarca hücreden oluşur ve normalde bu hücrelerde az miktarda yağ bulunur. Eğer karaciğer, kendi ağırlığının %5’inden fazla yağ içeriyorsa veya karaciğer biyopsisinde hepatositlerin %5’inden fazlasında yağ damlacıkları tespit edilirse hepatosteatoz tanısı konulabilir. Toplumda hepatosteatozun görülme oranı %30-40 arasında değişmekte ve giderek artmaktadır.
Bazen şu işaretlere neden olabilir
Karaciğer yağlanmasının belirtileri kişiden kişiye değişiklik gösterebilir, bazı bireyler ise hiçbir semptom yaşamayabilir. Ancak şu işaretlere dikkat etmek önemlidir:
– Güçsüzlük ve yorgunluk hissi: Karaciğerin enerji üretimindeki azalma nedeniyle sürekli bir yorgunluk hali meydana gelir.
– Mide bulantısı: Bu hastalıkla birlikte bulantı ve kusma gibi sindirim sorunları sık görülmektedir.
– İştah kaybı: Karaciğerin normal işlevlerini yerine getirememesi, iştahsızlığa yol açabilir.
– Karın bölgesinde şişkinlik: Yağlı karaciğer, karın bölgesinde rahatsızlık hissi yaratabilir.
– Cilt sorunları: Karaciğer yağlanması, ciltte kuruluk, kaşıntı ve döküntü gibi problemlerle kendini gösterebilir.
Kan testleri ile anlaşılabilir mi?
Karaciğer yağlanmasını belirleyen özel bir kan testi bulunmamaktadır. Ancak, karaciğer enzimleri olarak bilinen SGOT, SGPT, alkali fosfataz ve Gamma GT tetkikleri normal sınırlarda kalabilir veya bu enzimlerden bir veya birkaçında hafif yükseklik söz konusu olabilir. Albümin seviyesinde düşüklük, bilirubin düzeylerinde hafif bir artış ve alkolik hepatit durumunda lökosit sayısında artışla birlikte sedimentasyon yüksekliği görülebilir.
Nasıl önlenebilir?
Karaciğer yağlanmasının önlenmesi için;
– Günde iki öğün beslenmek,
– Akşam 18.00’den sonra yemek yememek,
– Alkol tüketiminden kaçınmak,
– Düzenli egzersiz yapmak,
– Günde 1-2 fincan kahve tüketmek,
– Kilo vermek,
– Lif açısından zengin sebze ve meyve tüketmek; yeşil ve sarı sebzeler, hindiba, enginar, soğan, sarımsak ve kuşkonmaz karaciğeri güçlendirir,
– Aşırı yağlı et ve yumurta tüketiminden kaçınmak,
– Yağlı kuruyemişleri az miktarda tüketmek,
– Aşırı karbonhidrat ve şeker almamak,
– Doğal gıdalarla beslenmek,
– Marketlerdeki hazır, ambalajlı yiyeceklerden uzak durmak,
– Meyve suyu ve yüksek fruktozlu mısır şurubundan yapılmış içeceklerden kaçınmak,
– Fazla A vitamini ve demir preparatları kullanmamak,
– Yüksek glisemik indeksli patates, beyaz ekmek ve beyaz pirinçten uzak durmak.
Tedavisi mümkün mü?
Tedavi edilmediği takdirde karaciğer yağlanması siroza kadar ilerleyebilir ve bu aşamada karaciğer nakli gerekebilir. Erken tanı ile tedavi süreci mümkün hale gelir. Tedavinin anahtarı ise yaşam tarzı değişiklikleridir; sağlıklı beslenme, kilo verme ve düzenli egzersiz ile karaciğer yağlanması geri döndürülebilir.
Tanı nasıl konur?
Biyopsi dışında karaciğerin ultrasonografi ile tanısı konulabilir. Ultrason, basit yağlanma ile karaciğer yağlanması arasında ayrım yapamaz. Ancak siroz bulguları tespit edilebilir.
