Selenyum ve çinko, sağlıklı bir yaşam sürdürmek için kritik öneme sahip eser elementlerdir. Her ikisi de güçlü antioksidan özellikleriyle dikkat çeker.
Kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte bağışıklığın güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk, “C ve D vitaminleri kadar selenyum ve çinko mineralleri de ihmal edilmemelidir” dedi ve bu konudaki bilgilerini paylaştı.
Prof. Dr. Osman Erk
SELENYUM DOĞAL ÖLDÜRÜCÜ HÜCRELERİN SAYISINI ARTIRIR
Vücut tarafından üretilemeyen selenyum, dışarıdan alınması gereken önemli bir mineraldir. Bağışıklık sistemini destekleyen en kıymetli elementlerden biridir ve eksikliği enfeksiyonlara karşı duyarlılığı artırabilir.
– Bu mineral, bağışıklık sisteminde doğal öldürücü hücrelerin yanı sıra, T lenfositlerin sayısını artırarak vücudun savunma mekanizmasını güçlendirir. T hücreleri, daha önce karşılaşılan enfeksiyonları hatırlayarak bağışıklık hafızası oluşturur.
– Selenyum, aşırı aktif bağışıklık hücrelerini baskılayarak bağışıklık dengesini sağlar ve çeşitli bağışıklık hücrelerinin aktive olmasına yardımcı olur.
DİĞER FAYDALARI
– Selenyum, genlerin zarar görmesini önler ve karaciğerin detoksifikasyon süreçlerine katkıda bulunur.
– Glutatyon transferaz ve glutatyon peroksidaz gibi önemli antioksidan enzimlerin en önemli tamamlayıcısıdır. Serbest radikallerden korunmayı sağlar ve kalp-damar hastalıkları riskini azaltır.
– Aynı zamanda tiroid bezinin fonksiyonlarını destekler ve üreme sağlığını olumlu yönde etkiler.
Hangi gıdalarda daha çok bulunur?
Yoğun tarım uygulamaları, tarım ilaçları ve kimyasal gübreler, toprakta selenyum seviyesinin düşmesine neden olmaktadır.
Bu nedenle, günlük beslenme düzeniyle yeterli selenyum alımını sağlamak giderek zorlaşmaktadır.
Sert kabuklu kuruyemişler (ay çekirdeği, fındık, ceviz, Brezilya cevizi), tohumlar (susam); deniz ürünleri (ringa balığı, morina); bitkisel gıdalar (lahana, mantar, kabak, kuru fasulye, mercimek), yoğurt, peynir, yumurta, muz ve tam buğday ekmeği selenyum açısından en zengin gıdalar arasında yer almaktadır.
Günde ne kadar alınmalı?
Günlük selenyum alım miktarı 150-200 mikrogram civarındadır. Selenyum içeren besinlerin düzenli olarak tüketilmesi ile bu ihtiyacı karşılamak mümkündür. Ancak, selenyum bakımından fakir topraklarda yaşayanlar, diyaliz hastaları, HIV pozitif bireyler ve Crohn hastalığı gibi sindirim bozukluğu yaşayanlar, doktorlarına danışarak selenyum takviyesi almalıdır.
BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ
Hangi gıdaları tüketmek gerekir?
Topraktaki çinko miktarı ve kimyasal gübre kullanımı, gıdalardaki çinko seviyelerini etkilemektedir.
Hayvansal gıdalar (kırmızı et, tavuk, hindi, somon) çinko açısından zengindir ve bu gıdalardaki çinkonun emilimi oldukça yüksektir.
Yulaf, baklagiller, tam tahıllar, kuruyemişler, bezelye, ıspanak, roka ve pazı da çinko bakımından zengin bitkisel gıdalardır.
Süt, yoğurt ve peynirde de çinko bulunur; ancak anne sütü ve inek sütü çinko açısından fakirdir. Tahıllar, işlendiklerinde çinko miktarını kaybeder.
Alkol tüketen bireylerde çinko eksikliği yaygındır.
ÇİNKO VÜCUDU ZATÜRREDEN KORUR
Çinko, vücut tarafından üretilemeyen bir mineral olduğu için dışarıdan alınması gerekmektedir. Çinko bakımından zengin gıdalar tüketen bireylerin bağışıklık sisteminin daha güçlü olduğu ve enfeksiyonlar ile kansere karşı daha dirençli olduğu bilinmektedir.
Çinko, hem hücresel hem de sıvısal bağışıklık sistemini destekler. Viral enfeksiyonlar, nezle ve grip gibi üst solunum yolu hastalıklarının süresini kısaltırken, alt solunum yolu enfeksiyonu olan zatürre riskini de azaltır.
Beyin hücreleri de sağlıklı iletişim için çinkoya ihtiyaç duyar.
Günde ne kadar alınmalıdır?
Sağlıklı ve dengeli bir beslenme ile günlük çinko ihtiyacı karşılanabilir. Günlük çinko ihtiyacı cinsiyete ve yaşa göre değişiklik gösterir: Kadınlar için 8 mg, erkekler için ise 10 mg’dır. Çinko içeren gıdaların düzenli olarak tüketilmesi bu ihtiyacı karşılar. Ayrıca, baklagillerin C vitamini ile birlikte tüketilmesi çinko emilimini artırır. Bazı hastalıklar ve beslenme alışkanlıklarından kaynaklanan çinko eksikliklerinde hekim tavsiyesi ile takviye alınması önerilir.
Eksikliği nasıl anlaşılır?
Çinko vücutta azaldığında aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:
– Tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları,
– Kısırlık,
– Yaraların geç iyileşmesi,
– Saç dökülmesi,
– İştahsızlık,
– Cilt kuruluğu.
