Toplumumuzda kronik hastalıkların yaygınlığı dikkat çekiyor. Özellikle hipertansiyon ve diyabet bu hastalıklar arasında öne çıkıyor. Her iki hastalığın kontrol altına alınmaması, ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Bu durumun en önemli sonuçlarından biri ise böbrek yetmezliği olarak karşımıza çıkıyor.
Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Erol Demir
Ülkemizde şu anda 9 milyon kronik böbrek yetmezliği hastasının bulunduğunu belirten Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Erol Demir, özellikle hipertansiyon ve böbrek hastalarına dikkat çekti.
Böbrek yetmezliği neden artıyor?
Böbrek yetmezliğindeki artış, toplumun giderek yaşlanması, obezitenin yaygınlaşması ve kronik hastalıkların (diyabet, hipertansiyon, kalp hastalığı gibi) sıklığının artması ile ilişkilidir. Bu durumda hastaların sağlık konusundaki farkındalığının düşük olması ve tedavi yöntemlerinin yetersiz kalması da etkili faktörler arasında yer alıyor.
Yaygın hurafeler
Toplumda “Su içmekle böbrek hastalığı düzelir”, “özel tuzlar (Kaya tuzu, Himalaya tuzu) faydalıdır” ve “çok üşüdüm, bu yüzden böbreklerim bozuldu” gibi yanlış inanışlar bulunmaktadır. Ancak, sadece su içmek böbrek hastalığını iyileştirmemekte, tuzlar arasında belirgin bir fark olduğunu gösteren bilimsel bir çalışma da mevcut değildir. Ayrıca, soğuk hava böbrek hastalığına neden olmaz.
Farkındalık çok düşük
Kronik böbrek hastalığının erken döneminde genellikle hastalar belirtileri fark edemezler çünkü bu aşamada belirti yoktur. Hastalık sessiz bir şekilde ilerlediğinden, tanı koyma oranı oldukça düşüktür. Bu durum, tedavi gecikmelerine ve böbrek yetmezliğinin erken dönemde gelişmesine yol açar.
Hastalığın erken evrelerinde belirti görülmez. Ancak ilerledikçe belirtiler artar ve belirginleşir. Erken belirtiler arasında; kansızlık, gece idrara kalkma, idrarda köpürme ve kan görülmesi yer alır.
Ani böbrek hasarının nedenleri
Ani böbrek hasarı, özellikle yaşlı bireylerde bilinçsiz ilaç kullanımı (özellikle ağrı kesiciler ve antibiyotikler), kontrast maddeler (tomografi veya anjiyografi sırasında verilen ilaçlar), enfeksiyonlar veya kanser gibi sebeplerle gelişebilir. Uzun süreli ani böbrek hasarına yol açan durumlar, hipertansiyon, diyabet, böbrek taş hastalığı ve bazı genetik böbrek hastalıkları ile kronik böbrek yetmezliğine neden olabilir.
ÖNEMLİ BELİRTİLERİ
Ellerde ve bacaklarda ödem ile hipertansiyon görülebilir. Uzun süreli yorgunluk, böbreklerin zarar gördüğünü gösteren önemli bir belirti olabilir. İleri düzeyde yorgunluk, halsizlik, bulantı, kusma, iştahsızlık, kaşıntı, nefes darlığı ve idrar miktarında azalma gibi şikayetler, böbrek yetmezliğini gösterebilir.
Hastalara tavsiyeler
Diyabet ve hipertansiyonu olan bireylerin ilaç tedavisi, diyet ve düzenli kontroller ile takip edilmesi, böbrek hastalığı gelişimini engelleyecek ve yavaşlatacaktır. Kronik hastalığı bulunan kişiler (diyabet, hipertansiyon, kalp hastalığı, karaciğer yetmezliği tanısı olanlar) yılda bir kez idrar ve kan tahlili ile böbrek fonksiyonlarını kontrol ettirmelidir.
BUNLARA DİKKAT EDİN
– 40 yaşından sonra her bireyin evinde bir tansiyon aleti bulundurması, hipertansiyon tanısını veya takibini kolaylaştırabilir.
– Gelişigüzel ağrı kesici ve antibiyotik kullanımı büyük bir sorun teşkil etmektedir. Bu ilaçların mutlaka bir doktor kontrolünde alınması gerekmektedir.
Sadece ilaçlara güvenmeyin, böyle önlem alın
Diyabet ve yüksek tansiyon gibi kronik hastalıkların tedavisi sadece ilaçlarla sağlanamaz. Bu tedavinin başarılı olabilmesi için organ hasarına karşı tedbirler almak önemlidir:
1-Kilolarınızdan kurtulun
Fazla kilolar hem yüksek tansiyona hem de diyabete yol açabilir. Bu nedenle, kilo vermek sağlık açısından büyük bir önem taşır.
2-Yürüyüş yapın
Düzenli yürüyüş, kan basıncını düşürerek ve kan şekerini dengeleyerek böbrek sağlığını korur.
3-Tuz tüketimini kısıtlayın
Himalaya tuzu veya kaya tuzunun faydası olduğuna dair bilimsel bir kanıt bulunmamaktadır. Tuz alımının, özellikle hipertansiyon, diyabet ve böbrek yetmezliği hastalarında kısıtlanması gerekmektedir. Tuzsuz ekmek, peynir, salça ve kavrulmamış kuruyemişler tercih edilmelidir.
4-Protein, yağ ve karbonhidrat açısından dengeli beslenin
Akdeniz tipi beslenme, böbrek sağlığını korurken tedavi sürecine de katkı sağlar.
5-Sigara ve alkolü bırakın
Bu alışkanlıklar böbreklerin gereğinden fazla çalışmasına neden olmanın yanı sıra, yüksek tansiyon ve diyabetin kötüleşmesine yol açarak böbrek hastalığını tetikleyebilir.
6-Susamadan su için
Kalp yetmezliği gibi özel durumlar haricinde, kışın günde 2, yazın ise 3 litre su tüketimi önerilmektedir. Yanlış bir inanışın aksine, az su içmek böbrek hastalığına neden olmaz; ancak kronik böbrek hastalığı olanlarda yeterli su tüketilmemesi ilerlemeye yol açabilir.
www.sozcu.com.tr internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve
