Kış aylarının gelmesiyle birlikte güneşli günlerin azalması, vücutta D vitamini seviyelerinin düşmesine yol açmaktadır. Uzmanlar, D vitamini depolarımızı dolu tutmanın sağlık açısından önemini vurguluyorlar.
Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz, “D vitamininin beyin sağlığı üzerindeki etkisi büyüktür. Bu vitamin, sadece kemik sağlığı için değil; hafıza, odaklanma, enerji ve ruh hali için de son derece önemlidir” şeklinde açıklamalarda bulunarak, D vitamininin beyin sağlığı üzerindeki etkilerini ortaya koymuştur.
Prof. Dr. Derya Uludüz
NEDEN AZALIR?
Ülkemizde D vitamini eksikliği oldukça yaygındır. Birçok birey, güneş ışığına maruziyetin azalması ve yaşlandıkça ciltte D vitamini sentezleme kapasitesinin düşmesi nedeniyle düşük seviyelerde D vitamini taşımaktadır. Ayrıca, D vitamini içeren gıdaların az tüketilmesi de bu durumu olumsuz etkiler. Emilim bozuklukları, böbrek ve karaciğer yetmezlikleri ya da kanser gibi hastalıklar da D vitamini yetersizliğine neden olabilir.
Doğal yollarla nasıl artırabiliriz?
Güneşle dost olun: Mayıs-Eylül ayları arasında, saat 11.00-14.00 aralığında, yüz ve kolların açık olduğu şekilde günde 15-20 dakika güneşlenmek, D vitamini almak için en doğal yöntemdir. Ancak kış aylarında bu süre yeterli olmayabilir, çünkü güneş ışınları daha yatay bir açıyla yeryüzüne ulaşır.
D vitamini içeren gıdalar tüketin: Somon, sardalya, uskumru, peynir, yoğurt, ısırgan otu, karaciğer, yumurta sarısı ve D vitamini ile zenginleştirilmiş süt ürünleri D vitamini seviyelerini artırmak için faydalıdır.
Bağırsak sağlığınıza dikkat edin: D vitamini yağda çözülen bir vitamin olduğundan, emilimi için sindirim sisteminin sağlıklı olması önemlidir. Mikrobiyota dengesizlikleri emilimi olumsuz etkileyebilir.
Bu değerlere dikkat!
Laboratuvar testleriyle (parmaktan alınan kanla) ölçülen 25(OH) D düzeyi en doğru göstergedir.
– Beyin ve nörolojik sağlık açısından ideal D vitamini düzeyi 50-70 ng/mL aralığında olmalıdır.
– 30 ng/mL altı düzeyler eksiklik olarak kabul edilir.
– 20 ng/mL ve altı ise ciddi eksikliktir ve mutlaka destek tedavisi gerektir.
Eksikliği Alzheimer’a kapı aralar
D vitamini eksikliği, beyin sisi, yorgunluk, hafıza zayıflığı ve konsantrasyon bozukluğuna neden olabilir. Ayrıca, mutluluk hormonu serotonin üretimi için D vitamini gereklidir; bu nedenle eksiklik durumunda mevsimsel depresyon ve isteksizlik yaşanabilir.
Bilimsel araştırmalar, düşük D vitamini düzeyinin özellikle yaşlı bireylerde bilişsel gerileme ve Alzheimer riski ile ilişkili olduğunu göstermektedir.
Nasıl anlaşılır?
D vitamini eksikliği çoğu zaman fark edilmeden ilerler. Aşağıdaki belirtilerden birkaçını yaşıyorsanız, bir kan testi yaptırmanız önerilir:
– Sürekli yorgunluk, enerji düşüklüğü, uykusuzluk,
– Odaklanma güçlüğü, unutkanlık,
– Kas ve kemik ağrıları,
– Ruh hali değişiklikleri, mevsimsel depresyon eğilimi,
– Sık enfeksiyon geçirme,
– Yaraların geç iyileşmesi.
Yılda en az bir kez ölçtürün
Özellikle kış aylarında, yılda en az bir kez D vitamini seviyenizi ölçtürmek ve gerektiğinde hekim kontrolünde takviye almak önemlidir. Her bireyin D vitamini ihtiyacı farklılık gösterir. Yaş, kilo, genetik faktörler, bağırsak emilimi ve kullanılan ilaçlar gibi değişkenler dozu etkileyebilir. Bu nedenle D vitamini takviyesi kişiye özel olarak planlanmalıdır.
BEYİN SAĞLIĞI
Beyin hücrelerinin enerjisini artırır
D vitamini, vücudun kendi kendine üretebildiği vitaminlerden biridir. Güneşin ultraviyole ışınları cildimiz tarafından alındığında, karaciğer ve böbrek aracılığıyla aktif D vitamini formu üretilir.
Bu süreç, bağışıklık sistemini güçlendirir, kas ve kemik sağlığını korur, hormon dengesine katkıda bulunur. Ayrıca, beyin hücrelerinin enerji üretimini destekler.
Düşünme-öğrenme ve hatırlama süreçlerini etkiler
D vitamini, nöronların elektriksel iletimini düzenleyen kalsiyum kanallarını dengeleyerek beyin hücrelerinin sağlıklı iletişim kurmasına olanak tanır. Bu durum, düşünme, öğrenme ve hatırlama gibi süreçleri etkiler.
D vitamini yeterli olduğunda, beyin daha dayanıklı, sinir ağları daha aktif ve duygu durumu daha olumlu bir hale gelir.
