DİSK-AR tarafından yayımlanan Ocak 2026 tarihli “Sendikalaşma ve Toplu Pazarlık Raporu”, Türkiye’deki sendikalaşma ve toplu iş sözleşmesi konusundaki resmi verilere ile pratikteki duruma dair önemli farklılıkları gün yüzüne çıkardı. Özellikle özel sektörde sendikal örgütlenmenin ve toplu pazarlık alanının oldukça kısıtlı olduğu vurgulandı.
RESMİ VERİLER İLE FİİLİ DURUM ARASINDAKİ UÇURUM
Raporun içeriğinde DİSK-AR, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın paylaştığı sendikalaşma verilerinin yetersiz ve eksik olduğunu belirtti. Türkiye genelinde resmi sendikalaşma oranı yüzde 14,5 olarak açıklanırken, fiili sendikalaşma oranının ise yüzde 12 seviyesinde kaldığı ifade edildi. Toplu iş sözleşmesi kapsamının ise bu oranın altında olduğu kaydedildi.
17 Ocak 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Bakanlık verilerine göre, DİSK-AR araştırması, sendikalaşma ve toplu iş sözleşmesi kapsamını 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu çerçevesinde ele aldı.
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ KAPSAMI SINIRLI
Raporda, ÇSGB Ocak 2026 istatistikleri ışığında, sendikalı işçi sayısının 2 milyon 413 bin 790, sigortalı işçi sayısının ise 16 milyon 699 bin 84 olduğu hatırlatıldı. Bu verilerle hesaplanan resmi sendikalaşma oranı yüzde 14,5 olarak görülse de, bu oranın gerçek durumu yansıtmadığına dikkat çekildi.
DİSK-AR, yalnızca sendikalaşma oranının yeterli bir gösterge olmadığını, asıl önemli olanın toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işçi sayısı olduğunu belirtti. Bakanlığın Aralık 2025’e ait verilerine göre, aktif toplu iş sözleşmesi kapsamındaki sendika üye sayısının 2 milyon 139 bin olduğu ve bu nedenle işçilerin sadece yüzde 9,6’sının toplu iş sözleşmesi güvencesi altında bulunduğu kaydedildi.
KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ARASINDAKİ FARKLILIK
Genel sendikalaşma oranlarının kamu ve özel sektör işçilerini bir arada kapsaması nedeniyle ortalamanın görece yüksek göründüğü ifade edilen raporda, kamu işçileri arasındaki yüksek sendikalaşma oranının genel oranı yukarı çektiği belirtildi. Kamu sektöründe çalışan işçilerin yüzde 75,6’sının sendika üyesi olduğu, özel sektörde ise bu oranın yalnızca yüzde 6,8’de kaldığı aktarıldı.
ÖZEL SEKTÖRDEKİ DURUM DAHA OLUMSUZ
Raporda, kayıtdışı çalışanlar da dikkate alındığında özel sektördeki gerçek durumun daha da kötüleştiği vurgulandı. Kayıtsız istihdam dahil edildiğinde özel sektör işçi sayısının 18,3 milyona ulaştığı ve fiili sendikalaşma oranının yüzde 5,9’a gerilediği belirtildi.
Özel sektörde toplu iş sözleşmesi kapsamının son derece sınırlı olduğuna dikkat çekilen raporda, yaklaşık 18 milyon 282 bin özel sektör işçisinden yalnızca 800 bininin toplu iş sözleşmesinden yararlanabildiği, bu durumun fiili toplu sözleşme kapsamını yüzde 4,3 seviyesine düşürdüğü ifade edildi.
