ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ticaret yapan ülkelerin ABD’ye gerçekleştirdikleri ticarette %25 oranında gümrük vergisi ödeyeceklerini açıkladı. Trump, bu kararın hemen yürürlüğe girdiğini belirtirken, uygulamanın detayları, muafiyetlerin hangi sektörler, ülkeler veya süreler için geçerli olacağı hakkında herhangi bir bilgi vermedi.
Bu açıklama, İran’ın dış ticaret ilişkileri ve öne çıkan ticaret ortaklarını yeniden gündeme getirdi.
İRAN’IN DIŞ TİCARET AĞI
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) üyesi olan İran, 2022 yılında Dünya Bankası verilerine göre 147 ülkeye ihracat gerçekleştirdi. İran’ın başlıca ticaret ortakları arasında Çin, Doğu Asya’daki diğer ülkeler, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye ve Almanya yer almaktadır.
Reuters’ın yayımladığı verilere göre, İran’ın ihracatında en büyük payı yakıt ürünleri oluştururken, ithalatında ise ara mallar, sebze-meyve ile makine ve ekipmanlar öne çıkmaktadır.
ÇİN İRAN’IN EN BÜYÜK ORTAĞI
Çin, İran’ın en büyük ticaret ortağı konumundadır. Dünya Bankası verilerine göre, İran’ın 2022 yılında Çin’e yaptığı ihracat 22 milyar dolara ulaşmış olup, bu ihracatın yarısından fazlasını yakıt ürünleri oluşturmaktadır. Aynı yıl içerisinde Çin’den yapılan ithalat ise 15 milyar dolar olarak kaydedilmiştir.
Kpler verileri, 2025 yılında Çin’in İran’dan sevk edilen petrolün %80’inden fazlasını satın aldığını göstermektedir. ABD’nin İran’ın nükleer programına finansman sağlamasını engellemeye yönelik yaptırımları nedeniyle, İran petrolünün alıcı sayısının sınırlı kaldığı ifade edilmektedir.
HİNDİSTAN İLE TİCARET
Hindistan Ticaret Bakanlığı verilerine göre, İran ile Hindistan arasındaki toplam ikili ticaret hacmi, 2025 yılının ilk 10 ayında 1,34 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır. Hindistan’ın İran’a yaptığı ihracatta basmati pirinci, meyve, sebze, ilaç ve diğer farmasötik ürünler öne çıkmaktadır.
TÜRKİYE İLE TİCARET HACMİ
Dünya Bankası verilerine dayanarak, İran’ın Türkiye’ye yaptığı ihracat 2022 yılında 5,8 milyar dolara ulaşırken, Türkiye’den yapılan ithalat 6,1 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.
TÜİK verilerine göre 2025 yılının 11 aylık döneminde Türkiye’nin İran’a ihracatı 2,7 milyar dolar, İran’dan ithalatı ise 2,3 milyar dolar olmuştur. Türkiye, 2024 yılında doğal gaz ithalatının %13,5’ini İran’dan sağlamıştır.
ALMANYA, GÜNEY KORE VE JAPONYA
İran’ın Almanya’ya ihracatı 2022 yılında 178 milyon dolar seviyesinde kalırken, Almanya’dan yapılan ithalat 1,9 milyar dolar olmuştur.
Kore Uluslararası Ticaret Birliği verilerine göre, Güney Kore’nin İran’a yaptığı ihracat 2025 yılının Ocak-Kasım döneminde 129 milyon dolar olarak kaydedilirken, aynı dönemde İran’dan yapılan ithalat 1,6 milyon dolar ile sınırlı kalmıştır.
Japonya ise 2025 yılının Kasım ayına kadar olan ticaret verilerine göre, İran’dan sınırlı miktarda meyve, sebze ve tekstil ürünü ithal etmiştir. Japonya’nın İran’a yaptığı ihracat ise ağırlıklı olarak makine ve araç motorlarından oluşmaktadır.
