CHP’li Karatepe tarafından hazırlanan “tarım raporu”nda yapılan tespitler özetle şu şekildedir:
İSTİHDAMDA AZALMA: Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidarının 2002 yılında tarım sektöründe istihdam edilen kişi sayısı 7.5 milyonken, 2024 yılı itibarıyla bu rakam 4.8 milyona düşmüştür. Bu durum, toplamda 2.6 milyon kişilik bir istihdam kaybını göstermektedir. Tarımın, toplam istihdam içindeki payı da yüzde 34.9’dan yüzde 14.8’e gerilemiştir. Ayrıca, tarımın Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) içindeki payı da aynı dönem içinde azalmış, 2002 yılında yüzde 10.2 olan bu oran, 2024 yılına gelindiğinde yüzde 5.8’e inmiştir.
YATIRIMLARDA DÜŞÜŞ: AKP’nin iktidara geldiği dönemde tarım sektöründeki yatırımların toplam yatırımlar içindeki payı yüzde 3.4 olarak belirlenmişken, zamanla bu oran sürekli bir düşüş göstermiştir. 2026 yılı programına göre, tarım yatırımlarının payının yüzde 1.5’e gerileceği öngörülmektedir.
GIDA ENFLASYONU: Türkiye, Avrupa’nın en yüksek gıda enflasyonuna sahip ülkesi olarak öne çıkıyor. Tarımsal girdi endeksinde yıllık fiyat artışı yüzde 34.6, tarımsal üretici fiyatlarındaki artış ise yüzde 45.4 seviyesine ulaşmıştır. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) gıda fiyatlarındaki artış ise yüzde 32.9 olarak kaydedilmektedir. Gıda fiyatlarındaki bu artış, özellikle düşük gelir grubundaki vatandaşların yaşam standartları üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Yoksul nüfusun yüzde 66.6’sı et, tavuk veya balık tüketiminde zorluk yaşamaktadır.
DIŞA BAĞIMLILIK: 2012-2023 yılları arasında tarımda kullanılan ithal girdilerin toplam girdilere oranı yüzde 14.5’ten yüzde 22.4’e yükselmiştir. İthal girdi kullanımının tarımsal üretim maliyetleri üzerindeki etkisi, döviz kurlarındaki dalgalanmalara karşı daha hassas hale gelmesine neden olmaktadır. 2013 yılında 7.9 milyar dolar olan canlı hayvan ve gıda maddeleri ithalatı, 2023 yılı itibarıyla 15.8 milyar dolara çıkmıştır. 2025 yılının ilk dokuz ayında ise bu rakam 12.3 milyar dolara ulaşmıştır. 2013 sonrası toplam gıda maddesi ithalatı ise 139 milyar doları bulmuştur.
BÜYÜK KAYIP: Türkiye, son 20 yıl içinde tarım arazilerinde önemli kayıplar yaşamıştır. AKP döneminde, tarım arazilerinin yüzde 6.2’si kaybedilmiştir. 2002 yılında 41 milyon hektar olan tarım alanları, son yıllarda 39 milyon hektarın altına düşmüştür.
DESTEK AZALDI: 2006 yılında bütçedeki payı yüzde 2.7 olan tarımsal destekleme ödemeleri, 2025 yılı için yüzde 1.1’e düşeceği tahmin edilmektedir. 2026 yılında tarımsal destekleme ödemelerinin bütçe içindeki payının yüzde 0.9’a gerilemesi beklenmektedir. 2026 yılı için Tarım ve Orman Bakanlığı’nın kurumsal bütçesi 541.8 milyar TL olarak belirlenmiş olup, bunun 160 milyar TL’sinin tarımsal destekleme ödemelerine ayrılması planlanmaktadır.
