Sayıştay’ın Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) denetim raporunda, kurumun bakanlıklardan teşvik tutarlarını eksik tahsil ettiği tespit edildi.
Özel sektörde çalışan personelin sigorta primleri, işveren hissesinin belirli bir kısmına denk gelen teşvik tutarları aracılığıyla ilgili bakanlıklardan karşılanmaktadır. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, teşvik belgeleri kapsamında yapılan yatırımlarda istihdam edilen işçiler için sağlanan teşvikleri ödemektedir.
Kültür yatırım belgesi sahibi işyerlerine yönelik teşvikler ise Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından finanse edilmektedir. Ar-Ge ve tasarım ile destek personeli için sağlanan teşvikler, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın bütçesinden karşılanırken, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasası çerçevesinde verilen bazı teşvikler de Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın sorumluluğunda yer almaktadır.
MİLYARLARCA LİRA EKSİK TAHSİL
Raporda, 2020-2024 döneminde Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan talep edilmesi gereken toplam teşvik tutarının 412.3 milyar lira olduğu, ancak tahsil edilen tutarın 403.1 milyar lira olarak kaydedildiği belirtildi. Bu dönemde 9 milyar 308 milyon 24 bin 599,68 TL eksik tahsilat yapıldığı görüldü.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’ndan tahsil edilmesi gereken teşvik tutarı 31.9 milyar lira iken, tahsil edilen tutar 30.7 milyar lira olarak belirlendi. Bu durumda 1 milyar 157 milyon 729 bin 822,61 TL’lik bir eksik tahsilat söz konusudur.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’na yönelik teşvik taleplerinde ise 18.4 milyon lira tahsil edilmesi gerekirken, elde edilen tutar sadece 18.1 milyon lira oldu. Burada da 220 bin 38,28 TL’lik bir eksik tahsilat yaşandı.
SGK KABUL ETTİ
SGK, Sayıştay’a verdiği yanıtta, muhasebe kayıtları ile veri kaynakları arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi için gerekli yazılım çalışmalarının sürdüğünü, bu çalışmalara tamamlanmasıyla birlikte ilgili bakanlıklardan eksik tahsil edilen teşviklerin talep edileceğini açıkladı. Sayıştay, kurumun yazılım çalışmalarını tamamlayarak, bakanlıklarca karşılanması gereken teşvik tutarlarını doğru bir şekilde talep etmesi gerektiğini vurguladı.
‘ÖYLE BİR HAVA YARATTINIZ Kİ…’
Sayıştay raporunda yer alan konu, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın bütçesi görüşülürken gündeme geldi. CHP Manisa Milletvekili Vehbi Bakırlıoğlu, şunları ifade etti:
“Siz öyle bir algı yarattınız ki geçmişte, o silkeleme talimatından sonra ‘165 milyar lira belediyelerin borçları var, bunun yüzde 65’i CHP’li belediyelerin’ şeklinde bir hava oluşturuldu. Sanki emeklilerin düşük maaşlarının sebebi CHP’li belediyelerin SGK’ya olan borçlarıymış gibi bir algı oluşturuldu. SGK’nın ne kadar alacağı var? Bu, önemli bir soru çünkü Sayıştay raporlarına baktığımızda ciddi eleştiriler var, özellikle tahsilat konusunda. Örneğin, sistemin entegre olmadığı ve icra ile haciz işlemlerinin sağlıklı yürütülmediği belirtiliyor; son beş yılda icra tahsilat oranı yüzde 37. Ayrıca, ilgili bakanlıklardan teşvik tutarlarını eksik tahsil ettiğiniz belirtiliyor. 2020-2024 yılları arasında Maliye Bakanlığı’ndan 9.3 milyar lira, Sanayi Bakanlığı’ndan 1.1 milyar lira eksik tahsilat yapılmış.”
BAKANDAN ‘VERİ SETİ’ SAVUNMASI
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, soruya yanıt verirken “veri seti” savunması yaptı. Işıkhan, SGK verileri incelemesi sonucunda bulgudaki tutar farklılıklarının veri seti kaynaklı olduğunu, fiili tahsilat durumunun SGK kayıtlarıyla uyumlu bulunduğunu belirtti. Bu bağlamda, teşvik tutarlarının ilgili bakanlıklardan eksik tahsil edilmediği anlaşılmıştır. CHP’li Bakırlıoğlu, SGK’nın toplamda ne kadar alacağı bulunduğunu bir kez daha sordu. Işıkhan, yazılı bir yanıt verileceğini kaydetmekle yetindi.
