Oxfam tarafından yayımlanan Eşitsizlik Raporu, küresel servet dağılımındaki dengesizlikleri bir kez daha gözler önüne serdi. Raporda, küresel milyarderlerin toplam servetinin 2025 yılı itibarıyla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşacağı belirtildi. Oxfam Konfederasyonu üyesi Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) ise bu rapordan yola çıkarak, Türkiye’de uygulanabilecek sınırlı oranlı bir servet vergisinin kamu bütçesine olası etkilerini inceledi.
OXFAM RAPORU DAVOS GÜNDEMİNDE
Dünya Ekonomik Forumu’nun Davos’ta başladığı gün yayımlanan Oxfam Eşitsizlik Raporu, küresel ölçekte servet eşitsizliğinin ulaştığı boyutu vurguladı. Rapora göre, milyarderlerin toplam serveti son beş yılın ortalamasının üç katı hızla artarak 2025’te 18,3 trilyon dolara ulaşacak.
Rapor, bu hızlı artışın, dünya genelinde her dört kişiden birinin yeterli gıdaya erişim sağlayamadığı ve neredeyse yarısının yoksulluk koşullarında yaşadığı bir dönemde yaşandığını da kaydediyor.
MİLYARDER SERVETİ BEŞ YILDA YÜZDE 81 ARTTI
Oxfam’ın “Servet İktidarı: Milyarderlerin Gücüne Karşı Eşitliği Savunuyoruz” başlıklı raporu, süper zenginlerin ekonomik güçlerini siyasi etkiye dönüştürerek toplumların hak ve özgürlüklerini kendi çıkarları doğrultusunda şekillendirebildiğini ortaya koyuyor.
Raporda, milyarder servetlerindeki hızlı artışın, ABD’de Trump yönetiminin uyguladığı milyarder yanlısı politikalarla paralellik gösterdiği ifade ediliyor. Bu süreçte süper zenginlere yönelik vergi indirimleri yapılırken, büyük şirketlerin vergilendirilmesiyle ilgili küresel girişimlerin zayıflatıldığı ve tekel karşıtı politikaların geri çekildiği vurgulanıyor. Geçtiğimiz yıl, dünya genelinde milyarder sayısı ilk kez 3.000’i aşarken, Elon Musk, 500 milyar doları aşan servetiyle bu eşiği geçen ilk kişi oldu.
TÜRKİYE’DE SERVET DAĞILIMI DİKKAT ÇEKİYOR
Oxfam Eşitsizlik Raporu’na dayanan Türkiye verileri çarpıcı sonuçlar ortaya koydu. Türkiye’deki 30 milyarderin toplam serveti, 30 Kasım 2025 itibarıyla 73,8 milyar dolar, yani 3,07 trilyon TL seviyesine ulaşmış durumda. Bu miktar, ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 44’üne karşılık gelen 38,5 milyon kişinin toplam varlığından daha fazla.
2024 ve 2025 listelerinde yer alan milyarderlerin kişi başına serveti ortalama 496,3 milyon dolar artarken, bu artış hızıyla bir milyarderin, ortalama bir ücretli çalışanın bir yıllık gelirini yalnızca 19 dakikada elde ettiği belirtiliyor.
Türkiye’de en zengin yüzde 1’lik kesimde bulunan bir kişinin serveti, en yoksul yüzde 50’lik kesimde yer alan bir kişiden 1.271 kat daha fazla. Nüfusun en yoksul yarısı, toplam servetin sadece yüzde 2,8’ine sahipken, en zengin yüzde 1’lik kesim toplam servetin yüzde 38,1’ini elinde bulunduruyor. Ayrıca, kadınların işgücü geliri, erkeklerin kazancının yalnızca yüzde 41’i seviyesinde kalıyor.
ZENGİNLERİN VERGİLENDİRİLMESİ GÜNDEME GELEBİLİR
Oxfam Konfederasyonu üyesi Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV), Oxfam’ın Eşitsizlik Raporu üzerinden Türkiye için olası bir servet vergisinin etkilerini analiz etti. KEDV, yalnızca yüzde 5 oranında uygulanacak bir servet vergisiyle 153 milyar TL kaynak yaratılabileceğini öne sürdü.
Elde edilecek bu kaynağın sağlık, eğitim ve sosyal harcamalarda önemli artışlar sağlanabileceği ifade ediliyor. Örneğin, sağlık bütçesinin yüzde 10, eğitim bütçesinin yüzde 8, sosyal harcamalar bütçesinin ise yüzde 145 oranında artırılabileceği belirtiliyor.
Bu kaynakla birlikte, 5,6 milyon çocuğa eğitim yılı boyunca günlük beslenme öğünü sağlanmasının yanı sıra, 85.000 uzman doktor ve atama bekleyen 174.000 öğretmenin istihdam edilmesi mümkün olabilecek. Ayrıca, kadın çiftçiler ve girişimciler için destek programları da hayata geçirilebilecek. Bununla birlikte, iklim krizi ve afetlere karşı toplumsal dirençliliği artıracak yatırımların da bu kaynakla gerçekleştirilmesi planlanıyor.
