İktisatçı Mahfi Eğilmez, Davos’ta gerçekleştirilen Dünya Ekonomik Forumu çerçevesinde yayımlanan 2026 Küresel Riskler Raporunu analiz etti. Eğilmez, jeoekonomik çatışmalar, yanlış bilgi ve dezenformasyon ile toplumsal kutuplaşmanın etkileşim içinde olduğunu vurguladı. Bu olguların, yalnızca ekonomik dengeleri değil, aynı zamanda küresel istikrarı da ciddi biçimde tehdit ettiğini ifade etti.
JEOKONOMİK ÇATIŞMALAR EKONOMİYİ BASKILIYOR
Raporun öne çıkan risklerinden biri jeoekonomik çatışmalar olarak belirlendi. Eğilmez, devletlerin ekonomik araçları siyasi ve stratejik baskı unsuru olarak kullanmasının bu çatışmaları derinleştirdiğini dile getirdi. Bugünlerde askerî müdahaleler yerine yaptırımlar, tarifeler, gümrük vergileri ve teknoloji ambargolarının tercih edildiği üzerinde durdu.
Eğilmez, ABD’nin bazı Çin ürünlerine uyguladığı yüksek gümrük vergileri ve ileri teknoloji ihracatındaki kısıtlamalarının küresel ticarette yavaşlamaya neden olduğunu belirtti. Çin’in de bu duruma karşılık ithalat vergilerini artırarak ve stratejik alanlarda yerli üretimi güçlendirerek yanıt verdiğini aktardı.
Ayrıca, Avrupa Birliği’nin teknoloji, enerji ve yeşil dönüşüm alanlarında tedarik zincirlerini çeşitlendirmeye yönelik adımlar attığını vurguladı. Hindistan’ın alternatif bir üretim merkezi olarak öne çıktığını, Rusya’nın ise enerji ve stratejik ham maddeler aracılığıyla jeoekonomik etki yaratmaya çalıştığını ifade etti. Bu gelişmelerin tedarik zincirlerinde bozulma ve uluslararası ticarette yavaşlamaya yol açtığını kaydetti.
YANLIŞ BİLGİ VE DEZENFORMASYON AYRIMI
Eğilmez, yanlış bilgi ile dezenformasyon arasındaki farkı vurguladı. Yanlış bilginin bilinçsizce yayılan hatalı içerikler olduğunu, dezenformasyonun ise kasıtlı ve yönlendirici bir araç niteliği taşıdığını belirtti.
Dezenformasyonun algı yönetimi ve manipülasyon amacıyla kullanıldığını ifade eden Eğilmez, bu durumun toplumların sağlıklı karar alma süreçlerini zayıflattığını ve kamu güvenini sarstığını dile getirdi. Devletler ve siyasi aktörlerin, başka ülkelerde kamuoyunu etkilemek amacıyla bu yöntemi sıkça kullandığına dikkat çekti.
Ayrıca, Avrupa Birliği ülkelerinin dijital platformlar üzerinde yayılan yanlış bilgiyi sınırlamak için düzenleyici önlemler aldığını, Hindistan’ın ise seçim dönemlerinde dijital okuryazarlık kampanyaları yürüttüğünü aktardı.
TOPLUMSAL KUTUPLAŞMA DERİNLEŞİYOR
Raporda vurgulanan bir diğer önemli başlık ise toplumsal kutuplaşma oldu. Eğilmez, toplumların uzlaşmaz gruplara bölünmesinin siyaset, etnik kimlik, ideoloji ve kültürel alanlarda ciddi gerginlikler yarattığını belirtti.
Ekonomik eşitsizlikler, popülizm ve dezenformasyonun bu süreci besleyen başlıca unsurlar olduğunu ifade eden Eğilmez, ABD ve bazı Avrupa ülkelerinde siyasi kutuplaşmanın belirginleştiğini, Hindistan’da dini ve etnik gerilimlerin arttığını, Rusya’da ise bilgi akışının merkezi biçimde kontrol edilmesinin toplumsal algıyı yönlendirdiğini dile getirdi.
RİSKLER BİRBİRİNİ BESLEYEN BİR DÖNGÜ OLUŞTURUYOR
Eğilmez’in analizine göre, jeoekonomik çatışmalar ekonomik krizleri tetiklerken, bu krizler toplumsal kutuplaşmayı artırıyor. Kutuplaşmanın ise yanlış bilgi ve dezenformasyonun yayılmasını kolaylaştırdığını belirtti. Bu döngü, hem ulusal hem de küresel ölçekte istikrarsızlığı artırıyor.
SOĞUK SAVAŞ İKLİMİ YENİDEN GÜNDEMDE
Küresel siyasi durumu da ele alan Eğilmez, 21’inci yüzyıla girerken barış, demokrasi ve refah beklentilerinin tersine döndüğünü ifade etti. ABD’de Donald Trump döneminin bu dönüşümü açık bir şekilde ortaya koyduğunu belirtirken, karşılıklı ekonomik yaptırımların yeni bir soğuk savaş iklimi yarattığını söyledi.
Eğilmez, bu sürecin sıcak çatışmalara dönüşme riskinin en büyük endişe kaynağı olduğunu vurguladı ve küresel sistemin giderek daha kırılgan bir hale geldiğini kaydetti.
