Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Aralık 2025 Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşme Raporu, bütçe gelir-gider dengesinde faiz harcamalarının önemli bir etken olduğunu gözler önüne serdi. 2025 yılında merkezi yönetim bütçesi 1 trilyon 799,1 milyar TL açık verdi. 2024 yılı bütçe açığı ise 2,1 trilyon TL olarak kaydedilmişti.
GELİR-GİDER DENGESİ BOZULDU
Ocak–aralık dönemine ait verilere göre, bütçe giderleri 14 trilyon 634,6 milyar TL’ye ulaşırken, bütçe gelirleri 12 trilyon 835,5 milyar TL olarak belirlendi. Artan faiz harcamaları, bütçe dengesinin açık vermesinde en belirgin unsur haline geldi.
FAİZ GİDERLERİ REKORU KIRDI
2025 yılı itibarıyla faiz giderleri 2 trilyon 54,4 milyar TL’ye yükseldi. Bu durum, önceki yıla göre yüzde 61,7 oranında bir artış anlamına geliyor. Faiz hariç bütçe giderleri ise 12 trilyon 580,2 milyar TL olarak belirlendi.
2024 yılında faiz dışı açık veren bütçe, 2025’te 255,3 milyar TL faiz dışı fazla verdi. Ancak, faiz giderlerindeki hızlı artış, toplam bütçe dengesinin açıkta kalmasına sebep oldu.
ARALIK AYINDA AÇIK ARTTI
Aralık 2025’te merkezi yönetim bütçesi 528,1 milyar TL açık verdi. Bu dönemde bütçe giderleri 1 trilyon 792 milyar TL, bütçe gelirleri ise 1 trilyon 263,9 milyar TL olarak gerçekleşti. Ayrıca, faiz harcamaları 116,7 milyar TL olarak kaydedildi ve bu rakam, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 55 artış gösterdi. Bu süreçte faiz dışı açık ise 411,5 milyar TL olarak belirlendi.
VERGİ GELİRLERİ VE HARCAMA KALEMLERİ
2025 yılında vergi gelirleri 11 trilyon 49,5 milyar TL seviyesine ulaştı. Gelirler içinde en yüksek payı, gelir vergisi ve dolaylı vergiler aldı. Harcamalar arasında ise cari transferler, personel giderleri ve faiz ödemeleri dikkat çekti.
FAİZE ÖDENEN PARAYLA NELER YAPILABİLİRDİ?
2025 yılında faize ödenen 2 trilyon 54,4 milyar TL’lik tutar, 2025 yılı dolar/TL ortalaması olan 39,22 seviyesine göre 52,6 milyar dolara denk geliyor. Bu rakam, dikkat çekici karşılaştırmalara olanak tanıyor.
2013 yılında Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı olarak görev yapan Binali Yıldırım, Marmaray projesinin 8 milyar TL maliyetinde bulunduğunu ifade etmişti. O dönemde dolar/TL kuru 1,8 seviyesindeydi, bu da projenin maliyetinin dolar bazında 4,4 milyar dolara denk geldiği anlamına geliyor. Bu hesaplamalara göre, 2025’te faize ödenen miktarla 12 adet Marmaray projesi sıfırdan inşa edilebilirdi.
Yine, yapım maliyeti 1,5 milyar dolar seviyesinde olduğu tahmin edilen 2 bin 682 yatak kapasiteli Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi’nden 35 adet inşa edilebilirdi.
2009 yılında yapım maliyeti 6,9 milyar dolar olarak tahmin edilen, ancak 2019’da tamamlandığında 13,6 milyar dolara mal olan Osmangazi Köprüsü’nden 4 adet yapılabilecek kaynak faize gitmiş oldu.
HATAY İÇİN TOPLANAN YARDIMIN 505 KATI
Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depreminde, resmi kaynaklara göre 23 bin 453 yurttaş hayatını kaybetti, 30 bin 762 yurttaş yaralandı. Hatay, en büyük hasarı alan illerden biri olarak dikkat çekti. İlin yeniden inşası için yapılan yardım ve yatırımların toplamı 4 milyar 90 milyon 723 bin TL’ye ulaştı. Bu yardımların dolar karşılığı ise 104 milyon 301 bin 963 dolar olarak hesaplandı.
Karşılaştırmalı bir hesaplama yapıldığında, 2025’te faize ödenen miktarla Hatay için toplanan miktarın 505 katı kadar kaynak, ilin yeniden inşası için sağlanabilirdi.
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) tarafından yapılan araştırmaya göre, 6 Şubat depremlerinin ekonomik etkileri sonucunda tüm illerde ortaya çıkan konut hasarının 57 milyar dolar olduğu ifade edilmişti. Bu da konutların yeniden inşası ve güçlendirilmesi için gereken paranın büyük bir kısmının 1 yıllık faize gittiğini göstermektedir.
‘YÜZYILIN KONUT PROJESİ’NE 688 BİN EK KONUT
AKP iktidarı tarafından ‘Yüzyılın Konut Projesi’ olarak tanımlanan 500 bin sosyal konut projesinin toplam maliyeti, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından 1,5 trilyon lira olarak açıklanmıştı.
Projenin toplam maliyeti dolar bazında 38 milyar 245 milyon 792 bin 962 dolar olarak hesaplanıyor. Faize ödenen parayla benzer nitelikte 688 bin 235 konut inşa edilebilirdi.
20 YILLIK ÖZELLEŞTIRMELERE DENK GELDİ
52,6 milyar dolarlık faiz ödemesi, AKP döneminde satılması tartışma konusu olan birçok stratejik kuruluşun toplam özelleştirme bedeliyle neredeyse eşdeğer. TEKEL İçki Fabrikaları, İzmit SEKA Fabrikası, ASELSAN, ERDEMİR (Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları), TÜPRAŞ (Türkiye Petrol Rafinerileri), PETKİM (Petrokimya Holding) ve İSDEMİR (İskenderun Demir ve Çelik Fabrikaları) gibi birçok fabrika ve üretim tesisinin yanı sıra çeşitli şirket ve enerji dağıtım firmalarının da içinde bulunduğu yüzlerce özelleştirme gerçekleştirilmiştir.
2002’den 2022’ye kadar yapılan özelleştirmelerin toplam büyüklüğü 63 milyar dolar olarak belirtilmişti. 2025 yılında yapılan faiz ödemesinin AKP iktidarının 20 yılda satılan yüzlerce şirketten elde edilen gelire neredeyse eşit olması dikkat çekici bir durumdur.
