Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından gerçekleştirilen “Bölgesel Satınalma Gücü Paritesi, 2024” araştırması, iller arasındaki fiyat düzeyi farklılıklarını ve satın alma gücü eşitsizliklerini ortaya koymaktadır. Tüketim harcamaları temel alınarak hazırlanan bu çalışma, farklı bölgelerde harcanan tutarların ne ölçüde satın alma gücüne karşılık geldiğini göstermektedir.
DOĞU-BATI ARASINDA DERİN UÇURUM
Araştırma bulguları, İstanbul ile Doğu ve Güneydoğu Anadolu illeri arasında belirgin fiyat farkları bulunduğunu ortaya koymaktadır. İstanbul’da belirli bir miktarla satın alınabilen mal ve hizmetler, bazı doğu ve güneydoğu illerinde çok daha düşük fiyatlarla temin edilebilmektedir. Örneğin, özellikle Şırnak’ta İstanbul’a kıyasla daha yüksek bir satın alma gücü gözlemlenmektedir. Sağlık ve konut harcamalarında bu farkın daha da belirgin hale geldiği dikkat çekmektedir.
ANKARA, İSTANBUL’A GÖRE DAHA UYGUN
TÜİK verileri, Ankara’nın yaşam maliyetinin genel olarak İstanbul’a göre daha düşük olduğunu göstermektedir. Ankara’da “otel ve lokanta” harcamaları dışında kalan birçok kalemde, İstanbul’a nazaran daha uygun fiyat seviyeleri bulunmaktadır.
TARIM BÖLGELERİNDE GIDA PAHALI
Tarım potansiyeli yüksek olan Balıkesir ve Çanakkale’yi kapsayan TR22 bölgesi, gıda ve alkolsüz içeceklerde Türkiye’nin en pahalı bölgeleri arasında yer almaktadır. Bu bölgedeki genel tüketim harcamaları da ülke ortalamasının üzerinde seyretmektedir. Aydın, Denizli ve Muğla’yı kapsayan TR32 bölgesinde de fiyatların ülke ortalamasının üstünde olduğu gözlemlenmektedir.
23 YILDA GELİR ARTIŞI: İLLER ARASINDA AYRIŞMA
TÜİK’in “İl Bazında Gayrisafi Yurtiçi Hasıla – 2024” çalışması, 2002–2024 döneminde illerin kişi başına gelir performansını incelemektedir. Veriler, Türkiye genelinde kişi başına gelirin bu süreçte önemli ölçüde artığını, ancak artış hızının iller arasında belirgin farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır.
Türkiye genelinde kişi başına gelir artışı belirli bir seviyede gerçekleşirken, bazı iller bu ortalamanın oldukça üzerine çıkmayı başarmış, bazı iller ise geride kalmıştır. Artış oranında Adıyaman ilk sırada yer alırken, Tekirdağ listenin sonunda bulunmaktadır. İstanbul ve İzmir’deki artış, Türkiye ortalamasının altında kalırken, Ankara’nın ise ortalamanın hafif üzerinde seyrettiği görülmektedir.
DÜŞÜK GELİRLİ İLLERDE HIZLI BÜYÜME
Görece daha düşük gelirli illerde kişi başına gelir artış hızının yüksek olmasının sebepleri arasında kayıtdışı ekonominin azalması, sosyal yardımların yaygınlaşması ve kamu personeli sayısındaki artış gibi faktörler gösterilmektedir.
İSTANBULLUNUN 1.000 LİRASI HANGİ İLDE KAÇ LİRA EDİYOR?
| BÖLGE / İLLER | KARŞILIĞI (TL) |
|---|---|
| Tekirdağ, Edirne, Kırklareli | 1.080 |
| Balıkesir, Çanakkale | 1.043 |
| İzmir | 1.023 |
| Aydın, Denizli, Muğla | 1.059 |
| Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak | 1.157 |
| Bursa, Eskişehir, Bilecik | 1.099 |
| Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova | 1.097 |
| Ankara | 1.079 |
| Konya, Karaman | 1.155 |
| Antalya, Isparta, Burdur | 1.079 |
| Adana, Mersin | 1.101 |
| Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye | 1.166 |
| Kayseri, Sivas, Yozgat | 1.173 |
| Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir | 1.200 |
| Zonguldak, Karabük, Bartın | 1.117 |
| Kastamonu, Çankırı, Sinop | 1.157 |
| Samsun, Tokat, Çorum, Amasya | 1.137 |
| Trabzon, Ordu, Giresun, Gümüşhane, Rize, Artvin | 1.106 |
| Erzurum, Erzincan, Bayburt | 1.160 |
| Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan | 1.213 |
| Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli | 1.178 |
| Van, Muş, Bitlis, Hakkari | 1.198 |
| Gaziantep, Adıyaman, Kilis | 1.166 |
| Şanlıurfa, Diyarbakır | 1.188 |
| Mardin, Batman, Şırnak, Siirt | 1.231 |
