2025 yılı, yüksek enflasyonun sabit gelirlilerin yaşamını zorlaştırdığı, reel gelir kayıplarının arttığı ve alım gücünün ciddi oranda eridiği bir dönem olarak kaydedildi. Yılın başlangıcında, bir önceki yılki yüzde 45’lik enflasyona rağmen yalnızca 15 puanlık bir asgari ücret artışı uygulanarak yeni yıla girildi. 2025’in 11. ayında TÜİK’e göre TÜFE verisi yüzde 31.7, ENAG’a göre ise yüzde 56.82 seviyelerine ulaştı. DİSKAR verilerine göre, yılın ilk 11 ayında enflasyon nedeniyle işçi ücretlerinde birikimli kayıp 1.2 trilyon lirayı aşarken, vergi ve kesintilerin toplam maliyeti en az 926 milyar lira oldu. Bu süreçte asgari ücret, 6 bin 574 TL kayıpla karşı karşıya kaldı.
Ortalama emekli aylığının kişi başına GSYH’ye oranı 2002 yılında yaklaşık yüzde 46.4 iken, 2025’te bu oran yaklaşık yüzde 29’a geriledi. Emeklilerin yaklaşık 4 milyonu, asgari ücretin altında bir maaşla yaşam mücadelesi veriyor. Eldeki 16 bin 881 TL, her ay erimekte. Büyümeden pay alamayan kamu emekçileri, geçmişteki enflasyonu telafi etmeye çalışan bir maaş sarmalında sıkışıp kalmış durumda. Yurttaşlar, maaşlarının yüzde 50’sinden fazlasını kiraya ayırmak zorunda kalıyor.
Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK) Eş Genel Başkanı Ahmet Karagöz, TÜİK’in verilerinin emeğin haklarını gasp ettiğini ifade etti.
HAKLARI KORUMA ÇABASI
Onaylanan 2026 bütçesinin bu durumu daha da kötüleştirdiğini belirten Karagöz, “Yaklaşık 50 ilde eylem ve mitinglerle sürdürdüğümüz mücadeleye rağmen emekçilerin, emeklilerin, kadınların, çiftçilerin, öğrencilerin ve esnafın talepleri tamamen göz ardı edildi. Kamu emekçileri, açlık sınırına yakın maaşlarla çalışmaya zorlanıyor.” dedi.
Sendikal haklar konusundaki gerileme de 2025’in önemli bir diğer başlığı olarak öne çıktı. Grev yasakları ve uluslararası sözleşmelere aykırı uygulamalar nedeniyle Türkiye, Uluslararası Sendikalar Federasyonu’nun Küresel Haklar Endeksi’nde en kötü ülkeler arasında yer almaya devam etti. BİRTEK SEN Başkanı Mehmet Türkmen, 2025 yılına dair şu değerlendirmelerde bulundu: “Her 10 işçi direnişinden en az 9’u doğrudan ücret talebiyle ortaya çıktı. Asıl olması gereken yeni haklar için, sosyal hakları geliştirmek ve çalışma koşullarını iyileştirmek adına direnmek yerine, 2025 mevcut hakları koruma savaşıyla geçti.”
BÖLÜŞÜM KRİZİ DERİNLEŞTİRİLDİ
DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, iktidarın ücretleri enflasyonun kaynağı olarak gören yanlış bir yaklaşımla politikalarını sürdürdüğünü belirtti. 1980 yılında asgari ücretin kişi başına milli gelirin yüzde 81’ine denk geldiğini hatırlatan Çerkezoğlu, 2026’da bu oranın yüzde 45.7’ye düştüğünü vurguladı. Yüksek enflasyon ortamında ücretlerin bilinçli olarak baskılandığını ifade etti.
Adaletsiz vergi sistemi sonucunda emekçi ve emeklilerden büyük kaynak aktarımının yapıldığını belirten Çerkezoğlu, bu durumun firmaların fiyat artışları ile daha da büyüdüğünü ve yıl boyunca sendikal hak gasplarına hükümetin sessiz kaldığını ifade etti. Çerkezoğlu, “2026’da emekçinin iktidardan beklentisi yok. Tek çıkış yolumuz örgütlenmek ve böylece demokrasiyi yeniden inşa etmek.” dedi.
‘BİLİNÇLİ YOKSULLAŞTIRMA’
Emekli ve Emekçiler Dernekleri Federasyonu Genel Başkanı Gönül Boran Özüpak, 2025’i “masalların anlatıldığı, iktidarın rakamlarıyla emeklinin tenceresi arasındaki uçurumun derinleştiği yıl” olarak tanımladı. İktidarın bilinçli yoksullaştırma politikasının daha belirgin hale geldiğini ifade eden Özüpak, 17 bin dolar olduğu iddia edilen milli gelirin emekçinin cebine ulaşmadığını dile getirdi. “Paylaşılan refah değil, yoksulluk oldu. Emekliler, kira, fatura, gıda ve ilaç arasında seçim yapmaya zorlandı. Yoksulluğun istatistiklerle görmezden gelindiğini her gün biraz daha borç batağına düşerek yaşadık.” şeklinde konuştu.
