Türkiye’nin turistik bölgelerinde, özellikle İstanbul Kapalıçarşı çevresinde uzun süredir konuşulan banknot sorunu, esnafın işlerini ciddi şekilde etkilemeye başladı. Son dönemlerde döviz bürolarında ve ATM’lerde 50 dolarlık banknotlar ile bazı eski basım 100 dolarlık banknotların kabul edilmemesiyle ilgili şikâyetler artış gösterdi. Esnaf, bu durumun hem yerli hem de yabancı turistler için büyük zorluklar yarattığını ifade ediyor.
Kapalıçarşı içerisindeki kaynaklardan edinilen bilgilere göre, son bir yılda piyasada tespit edilen sahte 50 ve 100 dolarlık banknot miktarının artması nedeniyle bazı döviz büroları bu banknotları ya tamamen almaktan kaçınıyor ya da 2-3 lira daha düşük kurdan kabul ediyor. Döviz bozduran vatandaşlar, bu durum yüzünden maddi kayıplar yaşadıklarını belirtirken, turistik bölgelerdeki esnaf, turistlerin ödeme yapma konusunda zorluk çektiğini ve kabul edilmeyen banknotlar nedeniyle mağduriyet yaşandığını aktarıyor.
ESNAF TİCARETİN YAVAŞLADIĞINI BELİRTİYOR
Belirsizliğin alışverişi yavaşlattığını ve perakende sektöründe güvensizlik yarattığını dile getiren işletme sahipleri, konunun resmi kurumlar tarafından net bir şekilde açıklığa kavuşturulması gerektiğini vurguluyor. Esnaf, özellikle turizm sezonunda yaşanan bu sorunun Türkiye’nin ticari imajını olumsuz etkilediğini ifade ediyor.
Döviz büroları, kendilerini koruma zorunluluğu hissettiklerini ve son dönemde sahte para riskinin belirgin bir şekilde arttığını savunuyor. Uzmanlara göre, çözüm; banknot güvenlik kontrollerinin artırılması, bilgilendirme çalışmalarının güçlendirilmesi ve düzenleyici kurumların sahte para ile mücadelede güncel bir yol haritası oluşturması olabilir.
‘HÂLÂ ÇARESİZİZ’
Kapalıçarşı’da uzun yıllardır ticaret yapan bir esnaf, “Turist geliyor, cebinde 50 dolar ama biz alamıyoruz. Hâlâ çaresiziz. Bu banknotu kabul etmedikleri zaman hem satış kaybımız oluyor hem müşteri memnuniyeti düşüyor” diyerek yaşadıkları sorunu açıklıyor.
Başka bir esnaf ise, “Geçen sefer para sayma makinelerimizi yeniledik, bankalar kontrolü artırdı, umut ettik. Ama bugün geldiğimiz nokta, yeniden eski günlere dönmüşüz gibi” şeklinde hem hayal kırıklığını hem de sektördeki güven bunalımını dile getiriyor. Eğer bu tablo devam ederse, perakende sektörünün ve turizm gelirlerinin olumsuz etkilenebileceği uyarıları, Kapalıçarşı’daki birçok esnaf tarafından dile getiriliyor.
AYNI SORUN 2024’TE DE YAŞANMIŞTI
Geçtiğimiz yıl da piyasada benzer sorunlar yaşanmıştı. O dönemde birçok döviz bürosu para sayma makinelerini yenilemiş, bankalar sahte para riskine karşı ek güvenlik önlemleri uygulamıştı. Ancak bu tedbirlerin uzun vadede etkili olmadığı gözlemlendi. Piyasada dolaşıma giren sahte 50 ve 100 dolarlık banknotların artmasıyla bazı bürolar bu banknotları ya hiç almamaya ya da düşük kurdan kabul etmeye başladı.
Bazı döviz bürolarından alınan bilgilere göre, yapılan teknik iyileştirmeler bir süreliğine sorunu hafifletmiş olsa da, gelişen sahtecilik yöntemleri ve yetersiz denetim mekanizmaları nedeniyle eski uygulamaların etkisi zayıfladı. Bu durum, hem büroları hem de tüketicileri yeniden tedirgin eden bir tabloya yol açtı.
