Anayasa Mahkemesi (AYM), Türkiye Varlık Fonu Yönetimi A.Ş. ve Türkiye Varlık Fonu (TVF) ile bunların oluşturduğu veya oluşturacağı şirketler ve alt fonlar hakkında önemli bir karar aldı. Yüksek Mahkeme, bu yapıların Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından denetlenmesini engelleyen düzenlemeleri iptal etti. Ayrıca, TVF’ye bağlı şirketlere kamu şirketleri için geçerli olan mevzuat ve kısıtlamalardan muafiyet tanıyan yasa hükmü de kaldırıldı.
DW’den Alican Uludağ’ın aktardığına göre, 5 Aralık 2025 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan kararda AYM, 19 Ağustos 2016 tarihli 6741 sayılı Kanun’un “Muafiyet ve istisnalar” başlıklı 8’inci maddesindeki iki yetkiyi Anayasa’ya aykırı buldu ve iptal etti.
KAMU ŞİRKETİ MEVZUATINDAN MUAFİYET İPTAL EDİLDİ
Mahkeme, 8’inci maddenin 4’üncü fıkrasında yer alan ve TVF’nin hâkim hissedarı olduğu şirketler ile bunların bağlı ortaklıklarının kamu iktisadi teşebbüsleri dahil kamuya ait kurumlara uygulanan mevzuat ve sınırlamalardan muaf tutulmasını sağlayan hükmü iptal etti. Kararda, kamu kaynağı kullanan tüm kurumların demokratik bir devlet anlayışı gereği denetime açık olması gerektiği ifade edildi.
AYM, değerlendirmesinde, “Demokratik devlet, kamu gücüyle toplanan kaynakların kamu yararına uygun biçimde kullanılmasını güvence altına alacak şeffaf ve hesap verebilir bir mali düzen kurmakla yükümlüdür” şeklinde ifadelere yer verdi. Mahkeme, düzenlemenin belirlilik ve öngörülebilirlik ilkeleriyle uyumlu olmadığını belirtti.
Bu karar, TVF’nin kontrolündeki şirketlerin de kamu iktisadi teşebbüsü (KİT) mevzuatına tabi olacağını ortaya koymuş oldu.
MUAFİYET DÜZENLEMESİ KALDIRILDI
AYM, aynı maddenin 2022 yılında eklenen 5’inci fıkrasını da Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Bu düzenleme, TVF’nin kurduğu veya hâkim hissedarı olduğu şirketler ile alt fonlarının Sayıştay Kanunu da dahil olmak üzere 18 kanundan muaf tutulmasını sağlıyordu ve böylece bu yapılar TBMM denetiminin dışında kalıyordu.
Mahkeme, bu düzenlemenin Anayasa’nın 165’inci maddesiyle çeliştiğini ve TBMM tarafından bu şirketlerin denetlenmesi için açık ve etkin bir sistem kurulmasının zorunlu olduğunu vurguladı.
DENETİM KAPSAMININ GENİŞLEDİ
6741 sayılı Kanun’un mevcut haliyle, TVF Yönetimi A.Ş., TVF ve kurulacak alt fonlar bağımsız denetimden geçiriliyor ve denetim raporları TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda ele alınıyordu. AYM, iptal edilen hükümlerin TVF’ye bağlı diğer şirketler ve alt fonları bu denetim kapsamından çıkardığını, ancak bu yapılar için alternatif bir denetim mekanizmasının da öngörülmediğini belirtti.
TMSF DÜZENLEMELERİNE DE İPTAL
AYM, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’nun (TMSF) kayyım olarak atandığı ya da yetkilerinin devredildiği şirketlerde, ortakların payları oranında yeni şirket kurabilmesine ve bu durumda ortakların muvafakatinin aranmayacağına dair hükümleri de Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
