Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yayımladığı Kamu İşletmeleri Raporu, 2019 yılında Kamu İktisadi Teşebbüsleri’nde (KİT) ortalama 100 bin 516 kişinin istihdam edildiğini, bu sayının 2024 yılı itibarıyla 98 bin 983’e gerilediğini ortaya koyuyor.
DEVASA TRANSFER
Bütçeden KİT’lere 2023 yılında gerçekleştirilen transfer miktarı 294.1 milyar lira olarak kaydedildi. Bu rakam, bir önceki yıl 489.5 milyar liraya çıkarak yüzde 66.5 oranında bir artış gösterdi.
BOTAŞ İLK SIRADA
Raporda, en fazla zarara uğrayan kurumun BOTAŞ olduğu belirtiliyor. 2023 yılında 672.7 milyon lira zarar eden BOTAŞ’ın zararı, geçen yıl 44.9 milyar liraya fırladı. Bu durum, bir önceki yıla göre yüzde 6 bin 583’lük bir artışa işaret ediyor. BOTAŞ, doğalgaz satışlarından kaynaklanan maliyetinin 2023 yılına göre yüzde 29.1 artarak 735.9 milyar TL’ye ulaştığını aktarıyor.
TCDD’NİN HALİ
Zarar eden diğer bir kurum ise TCDD. 2024 yılında Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yaklaşık 94.1 milyar TL nakdi sermaye aktarımı yapılan TCDD, 2023 yılında 10.4 milyar TL faaliyet zararı ve 11.5 milyar TL dönem zararı bildirmişti. 2024 yılı itibarıyla bu rakamlar, faaliyet zararı 27.6 milyar TL ve dönem zararı 36.6 milyar TL’ye yükseldi. Söz konusu zararın 12.1 milyar TL’sinin enflasyon düzeltmesinden kaynaklandığı ifade ediliyor.
BİR YANDA KİRA, BİR YANDA ZARAR
TCDD Taşımacılık AŞ’nin zararı, 2023 yılına göre 2.8 milyar liradan 25.1 milyar liraya tırmandı. Öte yandan, özel sektörün demiryolu taşımacılığını desteklemek amacıyla, 2024 yılında özel demiryolu tren işletmecilerine 21 lokomotif ve 400 vagon kiralandı.
TERSİNE DÖNDÜ
Elektrik Üretim AŞ, 2023 yılında 13.7 milyar lira kâr elde etmişti. Ancak geçen yıl işler tersine dönerek, kurum 2024’ü 12.3 milyar lira zarar ile kapattı. TEDAŞ da benzer bir durum yaşadı; 2023 yılında 283.6 milyon lira kâr eden kurum, 2024’te 2.9 milyar lira zarar bildirdi.
KÖMÜRDE KÂR, ZARARA DÖNDÜ
Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu (TKİ), 2023 yılında 2.2 milyar lira kâr elde ederken, 2024’te 6.4 milyar lira zarar etti. TMO’nun 2023 yılı kârı ise 675.4 milyon lira olarak kaydedilmişti, ancak geçen yıl 12.1 milyar lira zarar ile kapandı. Şeker fabrikalarının durumu da iç açıcı değil.
Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ’nin (TŞFAŞ) 2023 yılı zararı 3.3 milyar lira iken, bu rakam geçen yıl 11.6 milyar liraya yükseldi.
KATLANARAK ARTIYOR
Türkiye Taşkömürü Kurumu’nun 2022 yılı zararı 1.9 milyar lirayken, 2023’te bu rakam 5.9 milyar liraya çıktı. Geçen yıl ise zarar 12.6 milyar liraya fırladı. Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayi AŞ (TÜRASAŞ) ise 2023 yılında 19.4 milyon lira kâr elde ederken, geçen yılı 261.5 milyon lira zarar ile kapattı.
