Ege Bölgesi’nin ardından Çukurova’da pamuk üretiminde yaşanan sorunlar giderek derinleşiyor. Çiftçiler, topraktan hasat aşamasına, işleme ve tekstil süreçlerine kadar tüm zincirin sıkıntılı bir duruma geldiğini ifade ediyor. “Artık pamuk ekmek, zarar etmek” diyen üreticiler, bu sebeple üretimden çekilme kararı alanların sayısının arttığına dikkat çekiyor. Çırçır fabrikalarının neredeyse tamamının satılık olduğu bölgede, iplik tesislerinin de kapanma veya taşınma sürecine girdiği gözlemleniyor.
Üreticiler, maliyet sorunlarına alıcı bulamama sıkıntısını da ekleyerek durumu daha da zorlaştırdıklarını vurguluyor.
Uzun yıllar boyunca pamukta önemli bir üretici olan Türkiye’de, her yıl üretim azalırken pamuk ithalatının da artış göstermesi dikkat çekiyor. Ziraat Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Ahencan Tayakısı, “Çukurova’da pamuk üretimi bitme noktasına geldi” diyerek, 1990 ve 1995 yıllarında bölgede 2 milyon 850 bin dekar alanın pamuk ekildiğini, günümüzde ise bu alanın 180-190 bin dekar civarına düştüğünü belirtiyor. Tayakısı, hükümeti gerekli adımları atmaya davet ediyor ve atılması gereken adımları şu şekilde sıralıyor:
“Ürün desteklemeleri ve temel destek programlarındaki tutarlar, reel maliyetler göz önüne alınarak revize edilmelidir. Ürün destek ödemeleri, ekim-dikim öncesinde belirlenmeli; takip eden yılın dördüncü ve beşinci ayına kadar bekletilmemelidir.”
MISIR’LA REKABET ZOR
Aynı zamanda geçmişte AKP Karataş ilçe başkanlığı da yapmış olan çiftçi Menderes Kırık, “Çiftçi seneye pamuk ekmeyecek” diyerek, 2024 yılında zarar etmeye başladıklarını ve girdi fiyatlarının yüzde 50 artmasına rağmen tarladan satış fiyatlarının yalnızca yüzde 10 arttığını ifade ediyor. Kırık, “Bir kilo pamuk üretmenin maliyeti 30 TL. Çukobirlik, 30 TL’den aldığını söylüyor ama nakliye, stopaj bedelleri ve randıman üzerinden kesintiler nedeniyle fiyat 27 TL’ye düşüyor. Çukobirlik ödemeleri 2 ay sonra yapıyor, bu yüzden çiftçiler peşin para verene 24 TL’den serbest piyasadaki tüccara satmak zorunda kalıyor. Dekar başına 3 bin TL zarar ediliyor.” şeklinde konuşuyor.
Çiftçi Uğur Samen ise sorunun sadece maliyet-satış dengesizliği ile sınırlı olmadığını vurguluyor ve ekliyor: “Üstüne toprak sahibi olmayan üreticinin kira bedelini, satışa kadar geçen süre zarfında TL’nin değer kaybını da ekleyin. Amortisman giderleri de göz önünde bulundurulmalı; zira bir traktör en az 2 milyon lira, ekipman masrafları da cabası. Ayrıca en az 8 kez ilaçlama yapılması gerekiyor. Çiftçinin buna gücü yetmeyince rekolte düşüyor.”
Türkiye’nin giderek daha fazla ithalata yönelmesinin yerli üreticiyi çaresiz bıraktığını dile getiren Samen, yerli üretimin sürdürülebilir olabilmesi için üretim planlamasına ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Rekabet gücünün korunması için destek gerektiğine işaret eden Samen, mevcut koşullarda Mısır’daki pamukla rekabet etmenin imkânsız olduğunu vurguluyor. Ayrıca, “Son tarım sayımına göre çiftçi yaş ortalaması 59. Gençler, toprakta tutunacak dal görmüyor. Üretim yapanlar ise şehirde barınamayacakları endişesiyle bu işe devam ediyor. En azından işçiliğim bana kalır.” ifadelerini ekliyor.
