Türkiye ekonomisinin kritik göstergelerinden biri olan akaryakıt fiyatları, son zamanlarda petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar ve döviz kurlarındaki değişimlerle birlikte çeşitli artışlar yaşamaktadır. Ancak bu değişimlerin ekonomik verilere ne ölçüde uygun olduğu konusunda tartışmalar sürmektedir.
Amerika Birleşik Devletleri’nin Rus petrol üreticileri Rosneft ve Lukoil’i kara listeye almasının ardından, Türkiye de dahil olmak üzere birçok ülkede akaryakıt fiyatlarında dalgalanmalar meydana geldiği bildirilmektedir. Özellikle rafineri marjlarının sürekli artış göstermesi dikkat çekmektedir. Cuma gününden itibaren motorin fiyatlarına 2,5 TL’lik bir zam yapıldı.
EKONOMİK VERİLER TERSİNE İŞLİYOR
Yapılan ekonomik analizlerde, akaryakıt fiyatlarının düşmesi beklenirken aksine artış göstermesi dikkat çekmektedir.
Brent petrol fiyatları yılın başında 73,06 dolar seviyesindeyken, 21 Kasım itibarıyla 58,05 dolara gerilemiş ve yüzde 20,54’lük bir düşüş kaydedilmiştir. Ancak bu dönemde akaryakıt fiyatları, tam tersine bir seyir izleyerek artış göstermiştir.
2 Ocak tarihinde benzin litre fiyatı 44,44 TL, motorin litre fiyatı ise 45,31 TL olarak belirlenmişti. 21 Kasım itibarıyla benzin litre fiyatı 56,18 TL, motorin litre fiyatı ise 59,47 TL’ye yükseldi. Benzin fiyatları yıl başından itibaren yüzde 26,41, motorin fiyatları ise yüzde 31,25 artış göstermiştir. Bu hesaplamalar, akaryakıt fiyatlarının uluslararası fiyatlarla karşılaştırıldığında, dolardaki artışa rağmen düşmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
DOLAR ARTIŞININ ÜZERİNDE ZAM
Dolar/TL kuru 2 Ocak’ta 35,27 seviyesinde başlamıştı. Merkez Bankası’nın dolara karşı uyguladığı baskı politikalarına rağmen doların yükselişi devam etmekte ve 21 Kasım 2025 tarihi itibarıyla 42,43 seviyesine ulaşmıştır.
Bu veriler, dolar/TL’nin yıl başından bu yana yüzde 20,30 oranında artış gösterdiğini ortaya koymaktadır. Doların bu artışına karşın benzin fiyatlarında yüzde 26,41, motorin fiyatlarında ise yüzde 31,25 oranında zam yapılması dikkat çekmektedir.
Eğer akaryakıtta 1 Ocak 2025 tarihindeki vergi oranlarıyla devam edilseydi, yapılan zamların yanında indirim yapılması gerektiği belirtilmektedir.
DEPO BAŞINA 808 LİRA DAHA VERGİ
Petroldeki yüzde 20,54’lük düşüş ve dolar kurundaki yüzde 20,30’luk artışla birlikte, yılbaşından bu yana akaryakıt fiyatlarında yüzde 4,41’lik bir indirim yapılması gerektiği görülmektedir.
Bu durumda litre fiyatı 56,18 TL olan benzinin 42,48 TL, litre fiyatı 59,47 TL olan motorinin ise 43,31 TL’ye satılması gerektiği anlamına gelmektedir.
Gizli zammın büyüklüğü 1 litre benzin için 13 lira 70 kuruş, 1 litre motorin için ise 16 lira 16 kuruş olmuştur.
50 litrelik bir depoya sahip benzinli bir aracın sürücüsü, depoyu doldurmak için yılbaşından bu yana fazladan 685 TL vergi ödemek zorunda kalırken, motorin alan sürücüsü 808 TL fazladan vergi ödemektedir.
Motorin fiyatlarındaki büyük artış, benzin fiyatlarındaki artışları dahi geride bırakmış ve bu durum nakliye ile tarım gibi sektörlerde kullanılan dizel motorlu araçların işletme maliyetlerini artırarak TÜİK’in kasım ayında açıkladığı yüzde 32.87’lik enflasyona dolaylı olarak etki etmiştir.
‘VERGİ YÜKÜMÜZ YÜKSEK DEĞİLDİR’
Akaryakıt fiyatlarındaki artışlar devam ederken, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 6 Kasım 2025 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda bakanlığının 2026 bütçelerini sunarken Türkiye’deki vergi yükünün diğer ülkelere göre yüksek olmadığını yineleyerek ifade etmiştir.
OECD ülkeleri arasında ortalama yüzde 33,9’luk vergi yükü ile Türkiye’nin en düşük vergi yüküne sahip beşinci ülke olduğunu belirten Şimşek, Türkiye’de dolaylı vergi yükünün yüzde 10,7, dolaysız vergi yükünün ise yüzde 12,8 seviyesinde olduğunu ifade etmiştir. Şimşek, “Yaygın kanaatin aksine vergi yükümüz uluslararası kıyaslamalara göre yüksek değildir. Dolaysız vergilerin yeterli düzeyde olmaması temel sorunumuzdur” şeklinde açıklamada bulunmuştur.
Bakan Şimşek’in önceki görev döneminde de yüksek vergiler nedeniyle Türkiye’de dünyanın en pahalı benzininin satıldığı kaydedilmişti. Bu dönemde akaryakıt fiyatlarındaki artışın benzer bir seyir izlediği görülmektedir.
