Türkiye, gri listeden çıkmış olmasına rağmen denetim süreci devam ediyor. Mali Eylem Görev Gücü (FATF) şimdi sahada. Heyet, Ankara ve İstanbul’da karapara aklama ve terörizmin finansmanı ile mücadele uygulamalarını incelemek üzere yer alacak. Ekonomistler, bu ziyaretin hükümetin uluslararası alanda ekonomik güven sağlama ve hukuk devleti mesajını ne ölçüde gerçekleştirebildiğinin bir testi olacağına dikkat çekiyor.
OECD bünyesinde mali suçlarla mücadelede ülkelerin performansını değerlendiren Mali Eylem Görev Gücü’nün (FATF) ana misyonu, karapara aklamayı uluslararası düzeyde engellemektir. Kurumun oluşturduğu gri liste her üç yılda bir duyurulmaktadır.
Türkiye, 2021 yılında FATF tarafından “gri liste”ye alınmıştı. O dönemde, Türkiye’nin kara para aklama suçlarından elde edilen gelirlerin izlenmesi, şeffaflık standartlarının güçlendirilmesi ve terör finansmanı ile ilgili finansal kurumların etkin denetimi konularında önemli eksiklikler tespit edilmişti. Bu durum, Türkiye’nin uluslararası finans sistemiyle olan ilişkilerinde güven sorunlarına yol açarak, yabancı yatırımcılar açısından risk algısını artırmıştı.
2022 yılından itibaren Türkiye, mevzuatta çeşitli düzenlemelere gitmiştir. MASAK’ın yetkileri genişletilmiş, kripto varlık platformlarına yönelik lisanslama ve denetim çalışmaları başlatılmış ve finansal kuruluşların yükümlülükleri yeniden tanımlanmıştır. 2023 yılındaki son rapora göre, Türkiye’nin 40 tavsiyeyi kapsayan teknik uyum değerlendirmesinde çoğu alanda “büyük ölçüde uyumlu” ya da “uyumlu” bulunduğu, ancak sanal varlıklar alanında “kısmen uyumlu” notunu aldığı belirtilmiştir. Haziran 2024’te Türkiye, FATF’nin “artırılmış izleme süreci”nden çıkmış olacaktır.
HER ADIM ATILMALI
Geçtiğimiz hafta, FATF heyetinin bir yıllık süreçte atılan adımları değerlendirmek üzere Türkiye’ye geleceği açıklandı. Heyetin bu ay Ankara ve İstanbul’da kamu ile özel sektör temsilcileriyle birebir görüşmeler yapacağı, finans, bankacılık ve sanal varlık düzenlemeleri ile teknolojik uygulamaları inceleyeceği ifade ediliyor.
Ekonomist İris Cibre, Türkiye’nin yeniden gri listeye girmemesi için özel bir çaba sarf edildiğini vurguluyor ve şu değerlendirmeyi yapıyor: “Bu listeye girmek, yabancı yatırımcılar açısından doğrudan ve portföy yatırımları bakımından rahatsızlık verici bir durum yaratırken, ülkenin kredibilitesine de büyük olumsuzluklar getirmektedir. Listeye geri girmemek adına her türlü önlem alınmalıdır. Son dönemdeki operasyonlar da bu bağlamda değerlendirilebilir.”
Prof. Sinan Alçın, bahis ve şike soruşturmaları ile Borsa İstanbul’daki manipülasyon iddialarına yönelik incelemelerin, mali suçlarla mücadele bağlamında atılan adımları gösterme amacı taşıdığını ifade ediyor. Alçın, “Uluslararası yatırımlara uygunluk sağlamak için mali suçlarla bağlantılı alanlarda mevzuat ve uygulamanın yeterli düzeyde test edilmesi gerekmektedir.” şeklinde konuşuyor.
Ekonomist Arda Tunca ise Türkiye’nin uluslararası finans sisteminde gri liste ile gündeme gelmesinin düşündürücü bir durum olduğunu belirtiyor: “Asıl önemli olan, neden bu tür listelere dahil olunduğu ve ekonomik güvenin neden kalıcı olarak sağlanamadığıdır. Kısa vadeli sermaye girişlerine odaklanmak yerine, üretim, hukuk ve kurumsal temellere dayanan bir istikrar vizyonuna yönelmedikçe bu tartışmalar devam edecektir.”
