Afrika Uluslar Kupası, bu yıl futbolun sadece sahada oynanan bir spor olmadığını bir kez daha gözler önüne serdi.
Fas’ta gerçekleştirilen 35. Afrika Uluslar Kupası (AFCON 2025), hem tribünleri hem de sahayı yalnızca gollerle değil, aynı zamanda sömürgeciliğe karşı hafıza, bedensel sınırlara rağmen direniş ve sınırsız taraftar hikâyeleriyle doldurdu.
Turnuva ilerledikçe, Afrika futbolunun belleğine kazınacak sahneler, futbolun çok ötesinde bir anlam dünyasını gün yüzüne çıkardı.
Afrika Futbol Konfederasyonu’nun (CAF) organizasyonu altında, 24 ülkenin futbolcuları Fas’a sadece formalarıyla değil, geleneksel kıyafetleri, müzikleri ve ritüelleriyle de katıldılar.
Tribünlerde danslar, davullar ve renklerin yanı sıra, kıtanın sömürge geçmişine, bitmeyen iç çatışmalara ve ırkçılığa karşı sessiz ama güçlü bir itiraz da gözlerden kaçmadı. Bu itirazların en dikkat çekeni, bir insan bedeninin, bir heykel gibi sabitlenerek tarihe tanıklık ettiği anlarda ortaya çıktı.
LUMUMBA İÇİN 90 DAKİKA: BİR BEDEN, BİR HAFIZA
Turnuvanın en çarpıcı görüntülerinden biri, Kongo Demokratik Cumhuriyeti tribünlerinde kaydedildi. Sosyal medyada hızla yayılan görüntülerde, Kongolu taraftar Michel Coca Mbuladinga, maç boyunca tek bir adım atmadan ve tek bir kelime etmeden ayakta durdu. Sağ kolu gökyüzüne uzanmıştı. Bu, bir tezahürat değil, bir anma biçimiydi.
“Patrice Lumumba’nın torunu” olarak tanınan Mbuladinga, ülkesinin ilk başbakanı ve Afrika’nın sömürgeciliğe karşı simgelerinden biri olan Patrice Lumumba’yı onurlandırıyordu. Lumumba’nın heykelindeki duruşu birebir tekrar eden Mbuladinga, her maçta 90 dakika boyunca bu pozu koruyarak tribünleri sessiz bir hafıza alanına dönüştürdü.
Patrice Lumumba, ülkesini Belçika sömürgeciliğinden kurtardıktan sadece bir yıl sonra, 1961 yılında katledildi. Cesedi asitte eritilerek yok edildi; yıllar sonra yapılan soruşturmalar, Belçika’nın kalıntıları sakladığını ortaya koydu. Lumumba’dan geriye kalan tek parça olan dişi, ölümünden 61 yıl sonra 2022’de ailesine teslim edildi. Mbuladinga’nın bedeni, bu karanlık tarihin tribünlere taşınmış bir yansımasıydı.
Kongo Demokratik Cumhuriyeti turnuvaya son 16 turunda veda etmiş olsa da, Mbuladinga turnuvanın en görünür ve etkili figürlerinden biri haline geldi. Sahadaki skorların çok ötesinde bir iz bıraktı.
TEK GÖZLE FUTBOL: AZMİN SAHADAKİ KARŞILIĞI
Turnuva, yalnızca tribünlerde değil, sahada da ilham verici hikâyelere sahne oldu. Burkina Faso Milli Takımı’nın 23 yaşındaki forveti Georgi Minungo, Afrika Uluslar Kupası’nın simge isimlerinden biri haline geldi. ABD ekibi Seattle Sounders’da forma giyen Minungo, 2023 yılında sol gözünde yaşadığı ciddi bir sağlık sorunu sonrası görme yetisini tamamen kaybetti.
Buna rağmen futbolu bırakmadı. Milli takımıyla turnuvaya katılarak, ülkesinin son 16 turuna yükselmesinde önemli bir rol oynadı. Minungo’nun sahadaki varlığı, Afrika gençliği için yalnızca bir futbol hikâyesi değil; bedensel sınırlara rağmen sürdürülen bir mücadelenin anlatısı olarak öne çıktı.
TARAFTARIN YOLU BİTMEZ
Afrika Uluslar Kupası, sınırları aşan taraftar hikâyeleriyle hafızalarda yer etti. Cezayirli Muhammed Dastnasin, Hindistan’dan yola çıkarak Fas’a ulaştı. Yaklaşık 18 bin kilometrelik yolculuğun büyük bölümünü bisikletle kat etti. Onun hikâyesi, futbolun küresel bir tutku olmasının ötesinde, adanmışlığın somut bir göstergesi haline dönüştü.
Bir diğer dikkat çekici yolculuk ise Faslı görme engelli taraftar Muhammed Boukhaliq’e aitti. Boukhaliq, milli takımını desteklemek için 560 kilometrelik yolu aşarak tribündeki yerini aldı. Görme engeline rağmen “orada olma” iradesi, turnuvanın en sessiz ama en güçlü mesajlarından birini oluşturdu.
YARI FİNALLER VE SAHADAKİ TANIDIK YÜZLER
Afrika Uluslar Kupası’nda yarı final heyecanı yarın oynanacak maçlarla devam edecek. Senegal ile Mısır TSİ 20.00’de, Nijerya ile Fas ise TSİ 23.00’te karşı karşıya gelecek. Turnuvada Süper Lig’den 21 futbolcu forma giyerken, yarı final aşamasında Türk kulüplerinde oynayan 6 isim sahne alacak.
Galatasaray’dan Victor Osimhen ve Ismail Jakobs, Beşiktaş’tan Wilfred Ndidi, Fenerbahçe’den Youssef En-Nesyri, Trabzonspor’dan Paul Onuachu ve Samsunspor’dan Cherif Ndiaye, takımlarının final yolculuğunda sahaya çıkmaya hazırlanıyor.
2022 Dünya Kupası’nda yarı finale yükselerek tarih yazan Fas, turnuvanın en güçlü şampiyonluk adaylarından biri olarak öne çıkıyor. Yedi kez kupayı kazanan Mısır, bir kez daha zirveye ulaşmak isterken; Senegal ikinci şampiyonluğunun, Nijerya ise yarım kalan hikâyesini tamamlama peşinde.
