Galatasaray ile Fenerbahçe arasındaki rekabet, Türkiye futbol tarihinin en önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor. “Zıt kardeşler” olarak anılan bu iki takım, yüz yılı aşkın bir süredir sadece bir spor mücadelesi değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel bir hikaye barındırıyor.
Yarın Atatürk Olimpiyat Stadı’nda gerçekleştirilecek Süper Kupa finaliyle birlikte, sarı-kırmızılılar ve sarı-lacivertliler, tarihlerinde 405. kez karşı karşıya gelecek.
İLK GOL, İLK MAÇ, İLK SUSKUNLUK
Bu büyük rekabetin ilk maçı, 17 Ocak 1909’da “Papazın Çayırı” olarak bilinen alanda gerçekleşti. Galatasaray’ın 2-0 galip geldiği bu karşılaşmada, tarihin ilk golü Emin Bülent Serdaroğlu tarafından atıldı. Sarı-kırmızılı ekip, oynadıkları ilk yedi maçta Fenerbahçe’ye gol dahi vermeyerek dikkat çekici bir başlangıç yaptı.
BİR DAKİKALIK SÜPER KUPA
Rekabetin en ilginç karşılaşmalarından biri ise 7 Nisan 2024’te Şanlıurfa’da yaşandı. TFF Süper Kupa mücadelesinde, Fenerbahçe’nin 19 Yaş Altı Takımı ile sahaya çıkması, maçın sonucunu belirledi. Galatasaray, Mauro Icardi’nin 1. dakikada attığı golle öne geçti ve Fenerbahçe, sahadan çekilerek mücadeleyi sadece bir dakikada kaybetti. Galatasaray, bu karşılaşmayı hükmen 3-0 kazandı.
14 KİŞİYLE İZLENEN DERBİ
Rekabetin en az seyircili maçı, 17 Kasım 1922’de İttihat Sahası’nda gerçekleşti. Sağanak yağmur altında, hakemin şemsiyeyle yönettiği bu karşılaşmayı yalnızca 14 kişi izledi. Diğer yandan, en yüksek katılımlı derbi ise 21 Eylül 2003’te Atatürk Olimpiyat Stadı’nda oynandı ve bu maçta 70 bin 125 seyirci tribünleri doldurdu.
Fenerbahçe, Galatasaray karşısındaki ilk galibiyetini rekabetin sekizinci maçında elde etti. 4 Ocak 1914’te Union Club sahasında oynanan karşılaşmayı 4-2 kazanarak yaklaşık beş yıllık galibiyet özlemine son verdi. Bu maçta Fenerbahçe’nin ilk golünü atan oyuncu ise Hasan Kamil Sporel oldu.
GOLCÜLERİN REKABETİ
Derbi tarihinin en golcü ismi, Fenerbahçeli Zeki Rıza Sporel olarak kaydedildi. Sporel, Galatasaray’a karşı 42 maçta 27 gol atma başarısını gösterdi. Onu 24 golle Alaattin Baydar takip ederken, Lefter Küçükandonyadis 20 ve Metin Oktay 19 golle dikkati çeken diğer isimler arasında yer aldı. Her iki takımın formasını giymiş olan Tanju Çolak ise toplamda 22 golle rekabeti iki cepheden yaşayan futbolcular arasında bulunuyor.
Galatasaray ve A Milli Takım’ın efsanevi kalecisi Turgay Şeren, Fenerbahçe’ye karşı 55 maçta forma giyerek en çok oynayan futbolcu unvanını elde etti.
UZUN HASRET DÖNEMLERİ
Rekabet tarihi boyunca, her iki takım da uzun galibiyet hasretleri yaşadı. Fenerbahçe 11, Galatasaray ise tam 18 maç üst üste galip gelemedi. Bu dönemler, derbinin ne denli dalgalı ve sürprizlerle dolu olduğunu gösteriyor.
Ezeli rakipler bugüne kadar 19 farklı statta karşılaştı. İstanbul’dan Ankara’ya, İzmir’den Erzurum’a ve Almanya’nın çeşitli şehirlerinden Şanlıurfa’ya kadar uzanan bu geniş coğrafya, rekabetin ulusal sınırları aştığını kanıtlıyor.
Yıllar içinde birçok futbolcu, hem Galatasaray hem de Fenerbahçe forması giydi. Tanju Çolak, Sergen Yalçın, Emre Belözoğlu, Caner Erkin, Burak Yılmaz ve Michy Batshuayi gibi isimler, rekabeti her iki cepheden de deneyimleyen futbolcular arasında yer aldı.
TARİHE GEÇEN SKORLAR
Rekabette bir karşılaşmada en fazla gol atan futbolcular, dört golle Celal İbrahim, Cemil Gürgen, Metin Oktay ve Zeki Rıza Sporel olarak kaydedildi. En sık görülen sonuç ise 1-0 olurken, Galatasaray’ın 1911’deki 7-0’lık galibiyeti, en farklı sonuç olarak tarihe geçti. Fenerbahçe’nin ligdeki en farklı galibiyeti ise 2002’deki 6-0’lık Kadıköy zaferi oldu.
23 Şubat 1934’te Taksim Stadı’nda oynanan derbi, futbolcular ve tribünlerin karıştığı büyük bir kavga nedeniyle yarıda kaldı. Olaylar neticesinde 17 futbolcuya uzun süreli cezalar verildi ve sezonu Beşiktaş şampiyon olarak tamamladı.
Rekabet sadece gerginliklerden ibaret olmadı. Maç ertelemeyi teklif eden yöneticiler, bilerek kaçırılan penaltılar, ortak evlerde kalan futbolcular ve “FenerSaray” adıyla kurulan karma takım gibi olaylar, bu derbinin centilmenlik boyutunu da gözler önüne serdi.
Özellikle merhum Galatasaray Başkanı Özhan Canaydın’ın, 6-0’lık Kadıköy yenilgisinde Fenerbahçe’nin gollerini alkışlaması, rekabet tarihine geçen bir fair play örneği olarak hafızalara kazındı.
