Türkiye, 2025 yılında diplomasi alanında hem önemli gelişmelerin bir parçası oldu hem de bu olaylara tanıklık etti. Dış politikada yaşanan değişimler, iç siyasette de etkisini gösterdi. Yılın en kritik olaylarından biri, Donald Trump’ın 20 Ocak’ta ABD’deki ikinci başkanlık dönemine başlamasıydı.
Trump, önceki döneminde Türkiye ile ilgili olarak ABD’li rahip Andrew Brunson’ın tutukluluğu nedeniyle gümrük vergilerini artırmış ve Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a Suriye’ye yönelik harekâtı dolayısıyla “Aptal olma” şeklinde bir mektup yazmıştı. Bu mektubun hâlâ New York’taki Trump Tower’daki bir barda sergilendiği iddia ediliyordu. Trump’ın görev sürecini coşkuyla karşılayan iktidar yanlılarına muhalefet, bu tür olayları hatırlattı. Ancak, Trump’ın ilk yılı Erdoğan hükümeti için oldukça olumsuz geçmedi. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve CHP’nin cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasını muhalefet “Trump darbesi” olarak nitelendirdi. Trump, Erdoğan’a her fırsatta “Tough man (Sağlam adam)” demeyi unutmadı. Bunun yanı sıra, telefon görüşmesiyle rahip Brunson’ı serbest bıraktığını sürekli gündeme getirerek Türk yargısının işleyişine dair yorumlarda bulundu. 25 Eylül’de Beyaz Saray’da kabul ettiği Erdoğan’a yönelik “Hileli seçimleri herkesten iyi bilir” ifadesi ise hafızalarda yer etti.
2025 yılının Türk siyaseti, Thomas Barrack fenomeni ile şekillendi. Trump’ın yakın arkadaşı olan 78 yaşındaki Barrack, mayıs ayında ABD’nin Ankara büyükelçisi ve Suriye özel temsilcisi olarak görevine başladı.
‘İSTENMEYEN KİŞİ’
Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşamış Lübnan kökenli Barrack, birçok tartışmalı açıklamaya imza attı. Bu açıklamalar arasında muhalefetin en çok eleştirdiği nokta ise ulus devleti hedef almasıydı. Barrack, ulus devlet sisteminin Türkiye ve çevresindeki ülkelerin ticaretine olumsuz etkileri olduğuna dikkat çekti. Zaman zaman Türkiye adına da konuşarak, “Türkiye ve İsrail savaşmayacak, yakın bir gelecekte ticaret anlaşması yapacak” şeklinde ifadelerde bulundu.
Muhalefet partileri ve sivil toplum kuruluşları, Barrack’ın açıklamalarını “sömürge valisi” olarak nitelendirerek, onun istenmeyen kişi ilan edilerek gönderilmesini ya da en azından Dışişleri Bakanlığı tarafından uyarılmasını talep etti. Ancak kamuoyuna herhangi bir resmi uyarı yapılmadı. Barrack, Erdoğan’ın ABD Başkanı Trump ile Beyaz Saray’da görüşmesinden önce “Erdoğan’a meşruiyet verdik” açıklaması yaptı. Bu ifadeyi daha sonra “Kastım saygınlıktı” diyerek düzeltmeye çalıştı. Çevre ülkelerden de tepki toplayan Barrack ile ilgili olarak Dr. Gökhan Çınkara’nın Türkiye Today’de yazdığı yazıda, Barrack’ın geleneksel bir diplomatik figür olmadığını ve yaptığı açıklamaların insanları rahatsız edici gerçeklerle yüzleşmeye zorlayıcı olduğunu belirtti. Barrack, Çınkara’ya gönderdiği teşekkür notunda “Analizinizin titizliğinden etkilendim” şeklinde ifadelerde bulundu.
Erdoğan’ın geçen eylülde Trump ile gerçekleştirdiği görüşme, bir dizi anlaşmayla sonuçlandı. Türkiye’nin Rusya’dan enerji ithalatını durdurma talebi üzerine ABD ile sıvılaştırılmış gaz alım anlaşması ve sivil nükleer işbirliği mutabakatı dikkat çekti. Muhalefet, Türkiye’nin bu süreçte yeterince kazanım elde edemediği eleştirisini dile getirdi. Trump-Erdoğan görüşmesi öncesinde Barrack’ın yaptığı bir konuşmada “Başkan Donald Trump, ‘Cumhurbaşkanı Erdoğan’a meşruiyet vereceğim’ dedi” ifadeleri ise tartışmalara yol açtı.
