Nicolas Maduro, 2013 yılından bu yana yönettiği Venezüella’dan, ABD müdahalesi sonucunda uzaklaştırıldı. Bu dönemde Türkiye ile Venezüella arasında, Maduro ve Cumhurbaşkanı Erdoğan arasında iyi ilişkiler kurulmuştu.
DÖNÜM NOKTASI 15 TEMMUZ
15 Temmuz darbe girişiminin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan’a ilk destek veren ülkelerden biri Venezüella oldu. Erdoğan, 2022 yılında Maduro ile Ankara’da düzenlediği ortak basın toplantısında, “Değerli dostumun şahsında Venezüella halkının 15 Temmuz’da milletimizle sergilediği güçlü dayanışmayı asla unutamayız. Venezüella, 15 Temmuz hain darbe girişiminin ardından hükümetimize ilk destek veren ülkelerden biriydi” şeklinde ifade etti. Erdoğan, Maduro ile daha önce tanışmamış olmalarına rağmen bu desteğin sağlandığını vurguladı. Darbe girişiminden sadece üç ay sonra Maduro, İstanbul’da bir enerji kongresine katılmak üzere Türkiye’yi ziyaret eden ilk Venezüella devlet başkanı oldu. Ayrıca, 2016 yılının sonunda Türk Hava Yolları, başkent Karakas’a direkt uçuş başlattı.
ALTIN, TİCARETİ PATLATTI
2016 yılında Türkiye ile Venezüella arasındaki ticaret hacmi yalnızca 80 milyon dolardı. 2017 yılında bu rakam 150 milyon doları geçti. Ancak asıl patlama 2018 yılında yaşandı. Venezüella’nın altın sektörüne uygulanan ABD yaptırımları sonrasında Türkiye, Venezüella’dan altın ithalatına başladı ve bu altınların işlendiği iddiaları gündeme geldi. Resmi verilere göre, 2018 yılında 900 milyon dolarlık altın ithalatı gerçekleştirildi ve bu durum ticaret hacmini 6 kat artırarak 1 milyar doların üzerine çıkardı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2018’in sonunda Venezüella’ya yaptığı ziyarette, “Tek taraflı yaptırımları ve ticareti kısıtlayıcı önlemleri doğru bulmuyoruz” dedi. 2019 yılında ise, ABD’li yetkililerin altının işlenmesine ilişkin uyarılarının ardından ticaret hacminde büyük bir düşüş yaşandı ve rakam yeniden 150 milyon dolara indi.
‘MADURO, DİK DUR KARDEŞİM’
2019’un başında Venezüella’da yapılan seçimlerde Maduro tartışmalı bir şekilde galip gelince, Ulusal Meclis Başkanı Juan Guaido kendisini geçici devlet başkanı ilan etti. Batılı ülkelerin Guaido’yu tanımasının ardından Erdoğan, Maduro’ya güçlü bir destek sundu. Dönemin Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, Erdoğan’ın Maduro’yu arayarak “Maduro kardeşim! Dik dur, yanındayız” dediğini açıkladı. Erdoğan ayrıca, “Dünyanın neresinde bir darbe girişimi varsa, ayırt etmeksizin hepsinin karşısındayız” ifadesini kullandı. Bu gelişmeler, iki lideri daha da yakınlaştırdı.
SEDAT PEKER’İN KOKAİN İDDİASI GÜNDEME OTURDU
2021 yılında suç örgütü lideri Sedat Peker’in açıklamaları, Türkiye’yi sarstı. Peker, eski Başbakan Binali Yıldırım’ın oğlunun Venezüella üzerinden bir kokain rotası oluşturmaya çalıştığını iddia etti. Peker, “Kokain önceden Kolombiya üzerinden geliyordu, ancak en son geçen yıl 9 Haziran’da yakalandı. Bu mal yakalandıktan sonra yeni bir güzergah kurmak için Venezüella’ya kim gitti? Eski Başbakanımız Binali Yıldırım’ın oğlu Erkam Yıldırım gitti” dedi. Binali Yıldırım, oğlunun Venezüella’ya gittiğini doğrulayarak, “İhtiyaç sahiplerine maske ve birtakım malzemeler götürdü” açıklamasını yaptı. Sedat Peker hakkında soruşturma başlatıldı. Aynı dönemde sosyal medyada, Venezüella’dan üçüncü ülkelere peynir taşıyan gemilerde kokain tespit edildiği ve Türkiye’nin Venezüella’dan peynir ithalindeki gümrük vergisini 2020’de sıfırladığına dair haberler paylaşıldı.
TÜRKİYE’YE SON ZİYARET 2022’DE
2022 yılında Nicolas Maduro, Türkiye’ye bir resmi ziyaret daha gerçekleştirdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Maduro ile ortak basın toplantısında 15 Temmuz’daki desteği anarak, “Uluslararası alanda birçok hususta benzer görüşlere sahibiz. Bu kapsamda Venezüella’ya yönelik tek taraflı yaptırımlara karşı olduğumuzu bir kez daha paylaştım” şeklinde konuştu. 2023 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimleri sonrası Maduro, Erdoğan’ın görevdeki törenine katıldı ve “Kardeşim Erdoğan” başlıklı bir klip yayınladı. Şubat 2024’te Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Karakas’a giderek 800 milyon dolarlık dış ticaret hacmini 3 milyar dolara çıkarma hedefinden bahsetti. Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bir yıl içinde Karakas’ı ziyaret edebileceğini ifade etti. Özellikle bölgesel sorunlar ve uluslararası konularda Venezüella ile ortak tutum benimsediklerini belirtti ve Filistin konusuna dikkat çekti. Aynı yıl altın, petrol ve gaz alanında işbirliği için anlaşmalar imzalandı.
THY İŞARETİ VERMİŞTİ
Tüm bunların yanı sıra, Donald Trump’ın 2025 Ocak ayında ABD’de ikinci başkanlık dönemine başlaması ve Venezüella’ya yönelik olumlu mesajlar vermemesi, Türkiye ile Venezüella arasındaki ilişkileri olumsuz etkiledi. Kasım ayında ABD’nin Venezüella hava sahasına yönelik uyarısının ardından Türk Hava Yolları, Karakas’a uçuşlarını durdurdu. Bunun kısa bir süre ardından Venezüella, THY’nin uçuş izinlerini iptal etti. Yine aynı ay, New York Times, Maduro’nun ülkesinden ayrılıp Türkiye’ye sürgüne gitme ihtimalinin olduğunu duyurdu. Gazete, bir ABD yetkilisinin Maduro’ya 23 Aralık’ta, ülkeyi terk edip Türkiye’ye gitmesini önerdiğini aktardı. Ancak Maduro, bu teklifi sert bir şekilde reddetti.
İKTİDARDAN BİRBİRİNE ZIT AÇIKLAMALAR
ABD’nin Maduro’ya yönelik operasyonunun ardından Dışişleri Bakanlığının Avrupa Birliği’ne benzer bir açıklama yaparak net bir tavır almaması, “tarafları itidale davet etmesi” eleştirilere hedef oldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, operasyonun gerçekleştiği gün yarım saatlik bir konuşma yaparken, Maduro’dan bahsetmedi. CHP Genel Başkanı Özgür Özel, bu durumu eleştirerek iktidarı hedef aldı. İktidar ortağı MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ise, “ABD’nin Venezüella’da gerçekleştirdiği askeri müdahale ile devlet başkanı Maduro’yu iktidardan hukuksuz ve haksızca uzaklaştırma girişimi bizim tarafımızdan bilinen ve tanıdık bir komplodur. 15 Temmuz 2016’da Türk Milleti’nin iradesi ile netice alamayan ABD, bugün Venezüella’da benzer bir girişimde bulunmaktadır” açıklamasını yaptı. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum da benzer bir görüş ifade etti. AKP Sözcüsü Ömer Çelik, “Meşru egemenlik sadece o ülkenin halkının inşa edeceği bir iradedir, dışarıdan dayatılamaz. Uluslararası düzenin ve uluslararası hukukun varlığı da bunun için gereklidir” ifadelerini kullandı. Gözler Erdoğan’a çevrildi.
ALTIN VE KOKAİN GÜNDEME GELEBİLİR
Öte yandan Maduro’nun ABD’de yargılanması ile birlikte 2018’deki altın ticaretinin boyutu ve 2021’deki kokain iddiaları yeniden gündeme gelebilir. Maduro’nun bu konularda aktarabileceği yeni bilgilerin, hem Türkiye’yi hem de Venezüella ile yakın ilişkileri olan diğer ülkeleri zor duruma sokabileceği
