CHP Aile ve Sosyal Hizmetler Politika Kurulu Başkanı Aylin Nazlıaka, “Evde Bakım Yönetmeliği”ndeki son değişikliklere dair yazılı bir açıklama yaptı. Nazlıaka, bakanlığın sunduğu yardımlara övgülerde bulunurken, aynı zamanda bu alanda engelli bireylerin hak kaybı yaşadığını belirtti.
Aylin Nazlıaka, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan yeni yönetmelikle, engelli bireylerin sosyal haklarının ciddi şekilde kısıtlandığını ifade etti. Yapılan değişiklikle birlikte, sadece sağlık kurulu raporunun yeterli olmadığı, engelli bireyin ‘ev içinde öz bakımını kendi başına karşılayıp karşılayamayacağının’ ayrıca bir bakım değerlendirme heyeti tarafından belirlenmesi gerektiğini vurguladı. Bu belirsiz kriterlerin, birçok engelli bireyin sistem dışına itilmesine neden olabileceğini dile getirdi.
“ERİŞİMİN YOLLARI DARALTILARAK HAK KAYIPLARINA NEDEN OLMUŞTUR”
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda, devlete sosyal bir hukuk devleti olarak tanım yapılmaktadır. Sosyal devlet olmanın anlamı, dezavantajlı bireylerin insan onuruna uygun bir yaşam sürebilmesi için hükümetin koruyucu ve destekleyici sorumluluklarını yerine getirmesidir. Ancak, engelli bireyler açısından bu sorumlulukların yıllardır ihmal edildiği görülmektedir. Evde bakım desteği, başlangıçta ağır engelli bireylerin yaşamlarını kolaylaştırmayı amaçlarken, zamanla ağırlaşan kriterler ve bürokratik engellerle amacından uzaklaşmıştır. Yardımın kendisi görünürde devam ederken, erişim yollarının daraltılması hak kayıplarına yol açmıştır.
“EVDE BAKIM ÜCRETİ BİR ‘SADAKA’, BİR ‘YARDIM’ YA DA SİYASİ ÖVÜNÇ MALZEMESİ DEĞİLDİR”
Evde bakım ücreti, bir ‘sadaka’ ya da siyasi övünç malzemesi değil, bir haktır. Bu ödeme, ağır engelli bireylerin bakım ihtiyaçlarının karşılanması için gerekli olan kamusal desteğin bir parçasıdır. Engelli bireylerin kendi kendine yetemediği gerçeği göz önüne alındığında, gelir kriterlerinin sürekli değiştirilmesi ve enflasyonun etkilerinin göz ardı edilmesi, aileleri cezalandıran bir sosyal politika uygulamasına dönüşmüştür. Binlerce aile, ağır engelli bireylerin bakımını üstlenmiş durumda ve ev içindeki bakımın çoğu kadınların görünmez emeğiyle yürütülmektedir. Devlet, bu emeği ne tanımakta ne de güvence altına almaktadır. Bu durum, hem sosyal devlet ilkesine hem de toplumsal cinsiyet eşitliğine aykırıdır.
“ENGELLİLERİN HAKLARI ÜZERİNDEN TASARRUF YAPILAMAZ”
Buradan açıkça belirtmek gerekir ki engellilerin hakları üzerinden tasarruf yapılamaz. Engelli bireylerin yaşam hakları bir bütçe kalemi olarak değerlendirilmemelidir. Onların, hak temelli sosyal politikalara ihtiyaçları vardır. Yapılması gerekenler nettir: Evde bakım desteği, insan onuruna yaraşır bir seviyeye yükseltilmeli; gelir kriterleri gerçek yaşam koşulları dikkate alınarak yeniden düzenlenmelidir. Değerlendirme süreçleri şeffaf ve adil bir şekilde yürütülmelidir. Engelli bireylere bakım veren aile fertleri sosyal güvence kapsamına alınmalıdır. Engelli bireylere yönelik kalıcı ve kamusal destek mekanizmaları oluşturulmalıdır. İktidara geldiğimizde, engelli bireyler için hak temelli politikalar geliştireceğiz. Evde bakım desteğini insana yaraşır bir düzeye çıkaracak, bakım verenleri sosyal güvence kapsamına alacağız ve erişilebilirliği artıracağız.
CHP olarak, bakım yükünün aileler yerine devlet tarafından üstlenildiği, eşit yurttaşlığın fiilen hayata geçtiği bir Türkiye için mücadele edeceğiz!
