İran, son dönemlerin en büyük hükümet karşıtı protesto dalgalarıyla sarsılıyor. 28 Aralık’ta enflasyonun hızla artması ve yerel para biriminin döviz karşısında ciddi değer kaybı yaşamasıyla birlikte Tahran Kapalı Çarşısı’nda esnafın başlattığı protestolar, hızla ülke genelinde yayıldı.
Reuters’a konuşan bir İran yetkilisi, protestolar sırasında ölenlerin sayısının 2 bine yaklaştığını bildirdi.
İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) ise, protestolarda kaybolanların sayısının 646’ya ulaştığını ve 10 binden fazla kişinin gözaltına alındığını aktardı. Bununla birlikte, İranlı yetkililer henüz can kayıpları ve gözaltılara dair resmi bir açıklama yapmamış durumda.
BBC’ye konuşan bir İranlı gazeteci, ülkedeki durumu şu şekilde ifade etti:
“Şu anda dışarı çıkmak, ölümü göze almak demek.”
2022 yılında, 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin başörtüsü kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle gözaltında hayatını kaybetmesinin ardından başlayan protestolar sonucunda yaklaşık 500 kişi yaşamını yitirmiş, 20 binden fazla kişi gözaltına alınmıştı. Bu sefer, sadece birkaç hafta içinde kayıpların bu rakamları geçtiği bildiriliyor, bu durum da ülkede yaşanan protesto dalgasının boyutunu gözler önüne seriyor.
ABD’DEN ASKERİ MÜDAHALE SİNYALİ
ABD Başkanı Donald Trump, İran hükümetinin ölümcül güç kullanmasına karşı askeri müdahale olasılığını gündeme getirmesinin ardından, İranlı yetkililer çatışmaya hazır olduklarını, ancak diplomasiye de açık olduklarını duyurdu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Tahran’da yaptığı bir açıklamada, “Savaş arayışında değiliz ama savaşa hazırız” ifadesini kullandı. Arakçi, aynı gün içerisinde ülkedeki durumun kontrol altında olduğunu belirtti. Öte yandan, İran’da rejim destekçileri de Tahran’da bir gösteri düzenledi.
Ancak, perşembe gününden bu yana İran’da uygulanan internet kesintisi ve uluslararası iletişim üzerindeki kısıtlamalar, ülkede olup bitenleri değerlendirmeyi zorlaştırıyor. Bu sabah saatlerinde internet kesintilerinin ardından ilk kez cep telefonlarıyla yurt dışına arama yapılabildiği bildirildi. Associated Press, Tahran’daki bazı kişilerin ajansa ulaşabildiğini ancak Dubai’deki bürosunun bu numaraları geri arayamadığını aktardı.
İran hükümeti, ekonomik zorlukları kabul etse de, protestoları bastırma yoluna gitti ve huzursuzluğun dış güçler tarafından kışkırtıldığını iddia etti.
İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada hükümetin “geri adım atmayacağını” vurguladı ve protestocuları, ABD’nin ölümcül güç kullanımını destekleyeceğini ifade eden Başkan Trump’ı “memnun etmeye çalışan vandallar” olarak tanımladı.
Trump ise pazar günü Air Force One uçağında gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bunu çok ciddiye alıyoruz, ordu da inceliyor ve çok güçlü seçenekler üzerinde duruyoruz” şeklinde konuştu.
